Văn hóa và Đời sống
Chủ nhật, 04/08/2024, 09:40 AM

Huy động 1.500 người, Việt Nam xây dựng công trình thoát lũ đầu tiên ở Đồng bằng sông Cửu Long từ hơn 200 năm trước

Dòng kênh này là chứng cứ lịch sử cho sự có mặt của người Việt đến khai mở vùng đất phương Nam.

Vùng đất An Giang - Kiên Giang ngày nay không chỉ được biết đến với những cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và nền văn hóa đa dạng, mà còn mang trong mình những dấu ấn lịch sử quý báu từ thời kỳ khai phá của triều Nguyễn. Đặc biệt, nơi đây mang rất nhiều dấu ấn của Thoại Ngọc Hầu, trong các giai đoạn ông làm Trấn thủ trấn Vĩnh Thanh hay Án thủ Châu Đốc kiêm Quản biên vụ trấn Hà Tiên.

Trước khi đào kênh Vĩnh Tế - kênh đào lớn nhất lịch sử phong kiến Việt Nam, Thoại Ngọc hầu đã chỉ huy dân binh đào một con kênh lớn khác từ rạch Đông Xuyên (TP. Long Xuyên, tỉnh An Giang ngày nay) với ngọn Giá Khê (TP. Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang ngày nay) vào năm 1818 - đó là kênh Thoại Hà (hay Thụy Hà).

Vị trí sông Thoại Hà (đường nét đứt) nối Long Xuyên (An Giang) với Rạch Giá (Kiên Giang). Ảnh tư liệu

Vị trí sông Thoại Hà (đường nét đứt) nối Long Xuyên (An Giang) với Rạch Giá (Kiên Giang). Ảnh tư liệu

Đến nay, kênh Thoại Hà đã có lịch sử trên 200 năm tuổi. Công trình này không chỉ là một kỳ tích về kỹ thuật và sức lao động mà còn là dấu ấn quan trọng, thể hiện sự có mặt và đóng góp của người Việt trong quá trình khai phá vùng đất mới.

Trong sách "Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hậu Giang" (Nguyễn Văn Hầu, NXB Hương Sen năm 1972) ghi lại: “Một đường sông dài đầu tiên được đào tay ở miền Nam với mục đích phát triển lưu thông và thương mại”. Đây cũng được ghi nhận là công trình thoát lũ đầu tiên của nhà Nguyễn ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo đó, sau khi thành lập (năm 1802), triều đình nhà Nguyễn chủ trương đẩy mạnh khai hoang vùng đất phía Nam. Năm 1817, khi làm Trấn thủ Vĩnh Thanh, Nguyễn Văn Thoại kiến nghị lên vua Gia Long việc đào kênh Đông Xuyên, nối vàm rạch Đông Xuyên với ngọn Giá Khê, được triều đình chấp nhận.

Kênh Thoại Hà ngày nay. Ảnh: Sưu tầm

Kênh Thoại Hà ngày nay. Ảnh: Sưu tầm

Mùa xuân năm Mậu Dần (năm 1818), công việc đào kênh được tiến hành. Nguyễn Văn Thoại điều động khoảng 1.500 người chặt cây cối, nạo vét bùn lầy. Lương thực và thực phẩm của sưu dân trong thời gian đào kênh do triều đình đài thọ. Việc đào kênh vô cùng gian nan, vất vả.

Văn bia Thoại Sơn có viết:

"Mùa thu năm Đinh Sửu (năm 1817), lão thần kính, được vua trao ấn phù giữ trấn Vĩnh Thanh, mùa xuân năm Mậu Dần (năm 1818) vâng chỉ đốc suất đào kênh Đông Xuyên.

Từ ngày thụ mệnh vua, sớm khuya kính sợ, đốn cây rậm, bới bùn lầy, đào kênh dài đến 12.410 tầm, trải qua một tháng thì xong việc, nghiễm nhiên trở thành ra một sông to, luôn luôn ghe thuyền qua lại tiện lợi..."

Một cây cầu bắc qua kênh Thoại Hà. Ảnh: Báo An Giang

Một cây cầu bắc qua kênh Thoại Hà. Ảnh: Báo An Giang

Với sự quyết tâm điều hành của Nguyễn Văn Thoại, công việc tiến hành hơn 1 tháng là xong. Kênh nối liền Long Xuyên - Rạch Giá (đầu kênh là Ba Bần thuộc xã Vĩnh Trạch ngày nay), chiều dài hơn 31km.

Sự ra đời của kênh Thoại Hà đã góp phần làm thay đổi bộ mặt của vùng đất, mở ra nhiều cơ hội mới cho sự phát triển kinh tế và xã hội. Làng xóm ven bờ kênh dần được hình thành, đời sống của người dân được cải thiện và khu vực này trở thành một trong những trung tâm phát triển nông nghiệp và thương mại sầm uất.

Bức tượng Thoại Ngọc Hầu chỉ tay về phía kênh Thoại Hà. Ảnh: Sưu tầm

Bức tượng Thoại Ngọc Hầu chỉ tay về phía kênh Thoại Hà. Ảnh: Sưu tầm

Triều đình Nguyễn cũng đã ghi nhận công lao của Thoại Ngọc Hầu bằng cách đổi tên kênh thành kênh Thoại Hà và đổi tên núi Sập thành Thoại Sơn. Đồng thời, vua còn cho dựng miếu Sơn Thần và văn bia để tưởng nhớ công lao của ông. Từ đó, vùng đất Thoại Sơn vinh dự mang tên vị danh thần nhà Nguyễn, trở thành biểu tượng của sự kiên cường, nỗ lực khai phá và phát triển đất nước.

den-tho-thoai-ngoc-hau-diem-den-tam-linh-noi-tieng-xu-chau-doc-an-giang-1-1666193513
Đền thờ Thoại Ngọc Hầu ở thị trấn Núi Sập thuộc huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang. Ảnh: Sưu tầm

Đền thờ Thoại Ngọc Hầu ở thị trấn Núi Sập thuộc huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang. Ảnh: Sưu tầm

Dù đã trải qua hơn 200 năm, kênh Thoại Hà vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế và xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Những giá trị lịch sử và văn hóa của kênh Thoại Hà được thể hiện rõ trong các tài liệu và văn học dân gian.

Trong "Nam Kỳ phong tục diễn ca" (năm 1909) của Nguyễn Liên Phong, công trình này được mô tả với sự kính trọng và ghi nhận như một biểu tượng của sự nỗ lực không ngừng nghỉ của nhân dân thời bấy giờ:

"Đời Gia Long thập thất niên,

Ông Bảo hộ Thoại phụng truyền chỉ sai.

Đào kinh Lạc Dục rất dài,

Ngang qua núi Sập trong ngoài giao thông.

Rồi vừa một tháng nhơn công,

Giáp vô Rạch Giá thương nông đều nhờ."

Vĩ Hạ

Bình luận

Nổi bật

Lễ hội chùa Tây Phương sẽ được tổ chức đầu tháng 4/2025

Lễ hội chùa Tây Phương sẽ được tổ chức đầu tháng 4/2025

sự kiện🞄Thứ hai, 24/03/2025, 13:39

(CL&CS) - Lễ đón nhận di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia; kỷ niệm 10 năm 34 pho tượng được công nhận bảo vật Quốc gia (2015 - 2025) và khai hội chùa Tây Phương huyện Thạch Thất năm 2025 sẽ được tổ chức từ ngày 2 - 4/4.

Lễ hội Thành Bản Phủ tưởng nhớ Tướng quân Hoàng Công Chất

Lễ hội Thành Bản Phủ tưởng nhớ Tướng quân Hoàng Công Chất

sự kiện🞄Thứ hai, 24/03/2025, 13:39

(CL&CS) - Lễ hội Thành Bản Phủ năm 2025 được tổ chức với nhiều hoạt động đặc sắc nhằm quảng bá hình ảnh, con người, nét văn hóa của các dân tộc bản địa.

Đà Nẵng: Nhà hàng Danaksara mở cửa trở lại mang hơi thở tinh hoa ẩm thực Miền Trung

Đà Nẵng: Nhà hàng Danaksara mở cửa trở lại mang hơi thở tinh hoa ẩm thực Miền Trung

sự kiện🞄Chủ nhật, 23/03/2025, 08:34

(CL&CS0 - Nhằm đáp ứng sự phục hồi mạnh mẽ của ngành du lịch và xu hướng khám phá văn hóa ẩm thực địa phương ngày càng gia tăng, nhà hàng Danaksara chính thức mở cửa trở lại, mang đến cho du khách cơ hội trải nghiệm tinh hoa ẩm thực Miền Trung trong không gian mang đậm bản sắc văn hóa. Ẩm thực miền Trung – Di sản quý giá trong dòng chảy du lịch Việt Nam Miền Trung Việt Nam từ lâu đã nổi tiếng không chỉ với những danh lam thắng cảnh tuyệt đẹp mà còn với nền ẩm thực phong phú, đậm đà hương vị địa phương. Với sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch, ẩm thực không chỉ là một phần của trải nghiệm mà còn trở thành cầu nối văn hóa, giúp du khách hiểu hơn về vùng đất họ đặt chân đến. Nhận thức rõ vai trò quan trọng của ẩm thực trong hành trình khám phá của du khách, nhà hàng Danaksara ra đời với sứ mệnh gìn giữ và phát huy tinh hoa ẩm thực miền Trung, mang đến một không gian ẩm thực độc đáo nơi du khách có thể thưởng thức những món ăn truyền thống được chế biến từ những nguyên liệu địa phương tươi ngon nhất. Trải nghiệm văn hóa qua từng món ăn Tọa lạc tại khuôn viên biệt thự Furama Villas Đà Nẵng, nhà hàng Danaksara là sự giao thoa giữa nét truyền thống và hiện đại, giữa không gian xanh mát và những câu chuyện ẩm thực giàu bản sắc. Với thực đơn phong phú, Danaksara tái hiện trọn vẹn hương vị miền Trung qua các món ăn quen thuộc như gỏi sứa trộn vả, ram chiên tôm thịt, canh chua cá lóc, cá kho truyền thống trong niêu đất, heo ba chỉ kho nước dừa, rau lang luộc chấm mắm nêm, cá cấn kho nghệ, cá chuồn chiên củ nén, ốc um chuối, heo quay bánh hỏi, mì Quảng, bún bò Huế, bún chả cá Đà Nẵng… Mỗi món ăn không chỉ là một công thức nấu nướng, mà còn là một câu chuyện về phong tục, tập quán và đời sống của người dân miền Trung. Nhà hàng không chỉ phục vụ du khách mà còn mang đến những trải nghiệm văn hóa trọn vẹn qua cách bày trí, phong cách phục vụ và sự tận tâm trong từng món ăn. Mục tiêu của Danaksara không chỉ là một địa điểm ẩm thực mà còn là một điểm đến để du khách tìm hiểu, cảm nhận và yêu mến văn hóa miền Trung Việt Nam. Ẩm thực – Động lực thúc đẩy du lịch bền vững Trong bối cảnh du lịch đang phục hồi mạnh mẽ, xu hướng du lịch ẩm thực ngày càng trở thành động lực thu hút du khách quốc tế và trong nước. Du khách không chỉ muốn ngắm nhìn cảnh đẹp mà còn mong muốn trải nghiệm văn hóa qua ẩm thực, tìm hiểu nguồn gốc và ý nghĩa của từng món ăn. Bằng việc tập trung vào các món ăn truyền thống và cách chế biến chuẩn vị, Danaksara mong muốn góp phần quảng bá ẩm thực miền Trung ra thế giới, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của du lịch địa phương. Nhà hàng cam kết sử dụng nguyên liệu từ nguồn cung cấp uy tín, hỗ trợ các hộ nông dân và ngư dân địa phương, qua đó tạo nên một hệ sinh thái du lịch bền vững, bảo tồn giá trị văn hóa, đồng thời mang lại trải nghiệm ẩm thực đẳng cấp cho du khách. Sự trở lại của nhà hàng Danaksara không chỉ là một dấu mốc quan trọng trong hành trình phát triển của Furama Villas Đà Nẵng mà còn là một bước tiến trong việc nâng tầm du lịch ẩm thực của miền Trung Việt Nam.