TCVN 13607-6:2024 về giống chuối hướng đến đảm bảo nâng cao năng suất và chất lượng

Chuối hiện là một trong những loại trái cây có kim ngạch xuất khẩu cao nhất của Việt Nam, với giá trị hàng trăm triệu USD mỗi năm. Sản phẩm chuối Việt đã có mặt tại nhiều thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, EU... Điều này không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng mà còn khẳng định uy tín của nông sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Tuy nhiên, để có được những lô chuối đạt chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu khắt khe về kích thước, mẫu mã, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc, yếu tố đầu tiên và then chốt chính là giống chuối đạt chuẩn.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, năng suất và chất lượng chuối phụ thuộc rất lớn vào chất lượng giống đầu vào. Cây giống khỏe mạnh, sạch bệnh có thể giúp năng suất buồng chuối cao hơn từ 15–20% so với cây giống kém chất lượng. Mỗi buồng chuối trưởng thành có thể đạt trọng lượng từ 25–30 kg. Với mật độ trồng hợp lý và điều kiện canh tác phù hợp, năng suất trung bình toàn vườn có thể đạt từ 40–50 tấn/ha/năm. Tuy nhiên, những con số ấn tượng này chỉ thực sự khả thi khi người trồng sử dụng cây giống được sản xuất theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt.

Đó là lý do vì sao việc áp dụng Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13607-6:2024 về giống chuối vô cùng cần thiết. Tiêu chuẩn này đưa ra những yêu cầu chặt chẽ từ khâu chọn cây mẹ sạch bệnh, quy trình nuôi cấy mô trong môi trường vô trùng, chăm sóc trong vườn ươm, đến kiểm soát chất lượng đầu ra của cây giống.

Lựa chọn giống chuối đảm bảo chất lượng theo tiêu chuẩn sẽ giúp nâng cao năng suất chất lượng. Ảnh minh họa

Đặc biệt, việc sản xuất giống bằng công nghệ nuôi cấy mô theo đúng tiêu chuẩn sẽ giúp loại bỏ mầm bệnh, hạn chế biến dị di truyền và tạo ra những cây con đồng đều, khỏe mạnh. Nhờ đó, nhà vườn có thể kiểm soát tốt nguồn giống đầu vào, giảm thiểu nguy cơ lây lan các loại bệnh nguy hiểm như Panama, BBTV hay đốm lá – vốn là nguyên nhân gây thất thu lớn tại nhiều vùng trồng chuối trên cả nước.

Theo tiêu chuẩn TCVN 13607-6:2024, giống chuối được sản xuất phải tuân thủ chặt chẽ các tiêu chí về nguồn cây mẹ, điều kiện sản xuất trong phòng cấy mô, yêu cầu kỹ thuật trong vườn ươm, cũng như các chỉ số chất lượng đầu ra của cây giống. Việc này nhằm đảm bảo giống chuối đạt chuẩn về mặt di truyền, sạch bệnh và có khả năng sinh trưởng tốt khi đưa ra sản xuất đại trà.

Quy trình sản xuất giống chuối theo tiêu chuẩn này bắt đầu từ việc chọn cây mẹ không mang mầm bệnh, có năng suất và phẩm chất cao, sau đó lấy mẫu mô thực vật từ củ đinh sinh hoặc chồi hoa để tiến hành nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Quá trình này trải qua nhiều giai đoạn, gồm tái sinh mô, nhân nhanh chồi và phát triển cây hoàn chỉnh. Cây giống sau khi ra khỏi môi trường in vitro sẽ được đưa vào vườn ươm dưới mái che, tiếp tục chăm sóc cho đến khi đạt tiêu chuẩn để xuất bán.

Một trong những điểm nổi bật của tiêu chuẩn TCVN 13607-6:2024 là yêu cầu cao về cơ sở vật chất. Cơ sở sản xuất giống chuối bắt buộc phải có đầy đủ hệ thống phòng cấy, phòng nuôi cây, khu vườn ươm đạt chuẩn, cùng các thiết bị chuyên dụng như nồi hấp, tủ cấy vô trùng, máy đo pH và các công cụ xét nghiệm sinh học phân tử để sàng lọc cây mang bệnh. Việc kiểm soát chặt chẽ trong từng giai đoạn giúp đảm bảo chất lượng giống đồng đều và sạch bệnh.

Ngoài ra, tiêu chuẩn còn quy định rõ các chỉ tiêu cần đạt của cây giống trước khi xuất vườn, như chiều cao cây, số lá, đường kính thân giả, tình trạng sinh trưởng và không có biểu hiện nhiễm bệnh. Cây giống không đạt yêu cầu hoặc có dấu hiệu biến dị di truyền đều phải loại bỏ kịp thời, nhằm đảm bảo tính đồng nhất về giống, giúp cây sinh trưởng ổn định và cho năng suất cao trong điều kiện canh tác ngoài đồng ruộng.

Việc ban hành tiêu chuẩn TCVN 13607-6:2024 cũng là cơ sở để các địa phương xây dựng vùng sản xuất giống tập trung, đăng ký mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói, tiến tới áp dụng mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, giúp chuỗi giá trị ngành chuối Việt Nam phát triển bền vững.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc chuẩn hóa giống cây trồng là xu hướng tất yếu để nâng cao chất lượng nông sản, giảm rủi ro dịch bệnh và tăng giá trị xuất khẩu. TCVN 13607-6:2024 không chỉ là bộ tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn là công cụ quản lý hiệu quả, giúp kết nối sản xuất – chế biến – tiêu thụ chuối theo hướng hiện đại, bền vững và phù hợp với yêu cầu của thị trường toàn cầu.