Kinh nghiệm quốc tế mở hướng phát triển giao thông xanh tại Việt Nam

Ngày 17/3, tại Hà Nội, Hội Truyền thông thành phố Hà Nội phối hợp Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc (CESS) tổ chức Hội thảo “Kinh nghiệm quốc tế trong việc thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh”.

Phát biểu khai mạc tại hội thảo, bà Phạm Thị Thanh Hà - Chủ tịch Hội Truyền thông thành phố Hà Nội cho biết, tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đang trở thành vấn đề nổi cộm tại nhiều đô thị lớn. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các chính sách nhằm giảm phát thải từ giao thông là yêu cầu cấp thiết. Bên cạnh giải pháp phát triển giao thông công cộng, chuyển đổi giao thông xanh được xác định là hướng đi dài hạn và căn cơ.

Bà Phạm Thị Thanh Hà - Chủ tịch Hội Truyền thông thành phố Hà Nội. Ảnh: VGP

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận về nhiều nội dung quan trọng, bao gồm: xu hướng phát triển phương tiện giao thông phát thải thấp trên thế giới; các cơ chế, chính sách khuyến khích chuyển đổi phương tiện giao thông; phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện điện như hệ thống trạm sạc; cũng như các giải pháp thúc đẩy đổi mới công nghệ trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng phân tích kinh nghiệm quốc tế trong việc kết hợp giữa chính sách công nghiệp, chính sách năng lượng và chính sách giao thông nhằm tạo điều kiện thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang hệ thống giao thông xanh. Thông tin tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia này giúp cung cấp góc nhìn đa chiều đối với quá trình phát triển hệ sinh thái giao thông xanh ở Việt Nam.

Tại Hội thảo, báo cáo nghiên cứu do TS. Phạm Sỹ Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc (CESS) trình bày cho thấy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh của Trung Quốc được triển khai theo tầm nhìn dài hạn và cách tiếp cận chính sách tổng thể. Ngay từ sớm, nước này đã xây dựng lộ trình hơn 20 năm phát triển hệ thống quản lý tích hợp "xe cộ-nhiên liệu-giao thông", trong đó xe năng lượng mới (NEV) được xác định là trụ cột nhằm giảm phát thải trong khu vực đô thị.

TS. Phạm Sỹ Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc (CESS) Ảnh: VGP

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy chuyển đổi là nguồn lực tài chính lớn từ cả trung ương và địa phương. Trung Quốc triển khai nhiều chính sách trợ cấp mua xe, miễn thuế và hỗ trợ đổi xe chạy nhiên liệu sang xe điện, góp phần kích thích thị trường trong giai đoạn đầu. Các chính sách này được thiết kế theo lộ trình dài hạn: trợ cấp mạnh ban đầu để tạo cầu thị trường, sau đó giảm dần mức hỗ trợ và nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật đối với xe điện.

Bên cạnh đó, Trung Quốc ưu tiên điện hóa các phương tiện công cộng và dịch vụ đô thị như taxi, xe buýt, logistics. Nhiều thành phố dừng cấp giấy phép hoạt động cho xe chạy nhiên liệu, đồng thời áp dụng các hạn chế lưu thông đối với phương tiện phát thải cao và ưu tiên tiếp cận đường bộ cho xe điện. Chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong triển khai chính sách thông qua các chương trình hỗ trợ riêng phù hợp với điều kiện từng đô thị..

Từ góc nhìn của một chuyên gia chính sách công nghiệp,  bà Nguyễn Thị Xuân Thúy - Giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng thời là chuyên gia tư vấn của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), cho rằng các chính sách giao thông cần được phát triển đồng bộ với chiến lược công nghiệp ô tô - xe máy trong nước. Điều này nhằm tránh tác động tiêu cực tới năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp nội địa.

Bài học từ Nhật Bản và Đức cho thấy sự thận trọng trong quá trình điện hóa để bảo vệ ngành công nghiệp ô tô, trong khi kinh nghiệm của Singapore nhấn mạnh hiệu quả của việc quản lý sử dụng phương tiện thông qua hạ tầng giao thông thông minh.

Các đại biểu chia sẻ tại Hội thảo. Ảnh: VGP

Tại hội thảo, các chuyên gia và đại biểu tham dự hội thảo cũng phân tích vấn đề từ nhiều góc độ, nhấn mạnh vai trò của việc xây dựng lộ trình phát triển dài hạn, kết hợp giữa chính sách hỗ trợ thị trường và đầu tư hạ tầng trong thúc đẩy chuyển đổi giao thông phát thải thấp.

Những kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ được đánh giá là nguồn tham khảo quan trọng, giúp các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam cân nhắc, điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và định hướng phát triển.