Gia đình Việt Nam trong dòng chảy hiện đại hóa và hội nhập

Nhân kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026), ngày 24/6, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam tổ chức hội thảo “Xu hướng biến đổi của gia đình Việt Nam qua các thời kỳ - Thực trạng và giải pháp”. Hội thảo thu hút sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý nhằm nhận diện những biến đổi của gia đình Việt Nam trong bối cảnh mới, đồng thời đề xuất các giải pháp phát huy giá trị gia đình trong thời kỳ hội nhập và chuyển đổi số.

Gia đình tiếp tục là nền tảng của sự phát triển xã hội

Phát biểu chào mừng hội thảo, GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam khẳng định gia đình là tế bào của xã hội, nơi duy trì nòi giống, giáo dục và trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc cho các thế hệ. Dẫn lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt”, ông nhấn mạnh gia đình luôn giữ vai trò hạt nhân trong sự phát triển của đất nước.

GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam phát biểu chào mừng hội thảo

Theo GS.TS Lê Văn Lợi, quan điểm xây dựng gia đình theo tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục được Đảng khẳng định trong các văn kiện quan trọng, từ Chỉ thị số 06 của Ban Bí thư đến Văn kiện Đại hội XIII và Đại hội XIV, với mục tiêu xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; kết hợp hài hòa giữa các giá trị truyền thống và hiện đại.

Không chỉ là môi trường nuôi dưỡng con người và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, gia đình còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và tăng cường sự gắn kết cộng đồng. Kinh tế hộ gia đình tiếp tục là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân, góp phần tạo lập nguồn lực cho phát triển bền vững.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, Bà Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách, lối sống và khát vọng phát triển của mỗi cá nhân. Chất lượng của gia đình có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực và tương lai phát triển của đất nước.

Nhiều thách thức mới đặt ra đối với gia đình Việt Nam

Các chuyên gia nhận định, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong đời sống gia đình Việt Nam. Quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, mô hình gia đình hạt nhân trở nên phổ biến hơn, trong khi tốc độ già hóa dân số tăng nhanh gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội và công tác chăm sóc người cao tuổi.

Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa và di cư lao động khiến nhiều gia đình bị phân tán về không gian sinh sống, làm giảm sự gắn kết trực tiếp giữa các thành viên. Sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số và các nền tảng trực tuyến cũng đang làm thay đổi phương thức giao tiếp trong gia đình, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm tương tác trực tiếp và ảnh hưởng đến việc hình thành các giá trị sống của thế hệ trẻ.

Bà Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Theo Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy, gia đình Việt Nam hiện nay còn phải đối mặt với nhiều vấn đề như mức sinh thấp ở nhiều địa phương, áp lực cân bằng giữa công việc và gia đình, tỷ lệ ly hôn gia tăng, khoảng cách thế hệ ngày càng lớn cùng những khác biệt về giá trị và lối sống.

Tại hội thảo, các nhà khoa học và chuyên gia đã tập trung phân tích tác động của công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đối với cấu trúc, chức năng và các mối quan hệ trong gia đình. Nhiều ý kiến cho rằng cùng với sự phát triển của xã hội, gia đình Việt Nam ngày càng đa dạng hơn về quy mô và hình thức tổ chức; vai trò của các thành viên cũng thay đổi theo hướng đề cao bình đẳng giới, quyền cá nhân và sự chia sẻ trách nhiệm.

Đông đảo các chuyên gia, các nhà khoa học tham dự hội thảo

Tuy nhiên, những biến đổi này cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác giáo dục trẻ em, bảo đảm an sinh xã hội, phòng chống bạo lực gia đình và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống. Các đại biểu đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện chính sách về gia đình, đổi mới công tác quản lý nhà nước, tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc, đồng thời phát huy vai trò của gia đình trong xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất cho rằng, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, việc xây dựng gia đình Việt Nam bền vững, hạnh phúc, giàu bản sắc văn hóa không chỉ là nhiệm vụ của mỗi gia đình mà còn là yêu cầu quan trọng để bảo đảm sự phát triển bền vững của xã hội và đất nước.