Hoàn thiện tiêu chuẩn cơ sở giáo dục đại học theo hướng nâng cao chất lượng

Chuyển từ quản lý đầu vào sang giám sát chất lượng đầu ra

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Chuẩn cơ sở giáo dục đại học để lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Theo Bộ GD-ĐT, dự thảo được xây dựng nhằm thay thế Thông tư số 01/2024/TT-BGDĐT, đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục đại học trong giai đoạn hiện nay. Bộ chuẩn mới sẽ là căn cứ để quy hoạch và đánh giá mạng lưới cơ sở giáo dục đại học; phục vụ đầu tư phát triển các cơ sở giáo dục trọng điểm, chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế; đồng thời làm cơ sở cấp phép, thu hồi giấy phép hoạt động hoặc đình chỉ tuyển sinh đối với những cơ sở không đáp ứng điều kiện theo quy định.

Bên cạnh đó, việc ban hành bộ chuẩn còn góp phần thúc đẩy tự chủ đại học, nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường tính minh bạch trong công khai các điều kiện bảo đảm chất lượng. Đây cũng là cơ sở để các trường tự đánh giá, giám sát hoạt động và thực hiện trách nhiệm giải trình trước cơ quan quản lý nhà nước cũng như xã hội.

Điểm cốt lõi của dự thảo là chuyển từ cách tiếp cận quản lý chủ yếu dựa trên kiểm soát điều kiện đầu vào và quy trình thực hiện sang giám sát chất lượng, hiệu quả hoạt động và kết quả đầu ra của cơ sở giáo dục đại học. Theo Bộ GD-ĐT, cách tiếp cận này sẽ tạo động lực để các trường chủ động nâng cao chất lượng, liên tục cải tiến và phát huy đầy đủ quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình.

Dự thảo quy định Chuẩn cơ sở giáo dục đại học gồm 6 tiêu chuẩn: tổ chức và quản trị; giảng viên; cơ sở vật chất; tài chính; tuyển sinh và đào tạo; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung các chỉ số đặc thù đối với các cơ sở đào tạo thuộc lĩnh vực Pháp luật và Sức khỏe.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và đánh giá theo đặc thù ngành đào tạo

Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo là tăng cường quản trị dựa trên dữ liệu, thay thế phương thức quản lý chủ yếu dựa vào báo cáo hành chính như trước đây.

Theo đó, dữ liệu về người học, đội ngũ giảng viên, điều kiện bảo đảm chất lượng và kết quả hoạt động của các cơ sở giáo dục đại học sẽ được cập nhật, kết nối và đồng bộ trên Hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục đại học (HEMIS). Các tiêu chuẩn và tiêu chí được xây dựng theo hướng tăng tính định lượng, bảo đảm sự thống nhất giữa tiêu chí, chỉ số đánh giá và phương pháp xác định, qua đó nâng cao khả năng kiểm chứng, đối sánh và tự động hóa dữ liệu.

Hoàn thiện tiêu chuẩn cơ sở giáo dục đại học theo hướng nâng cao chất lượng

Dự thảo cũng quy định rõ nguồn dữ liệu đánh giá, quy trình áp dụng chuẩn, cơ chế tự đánh giá hằng năm, công khai kết quả và trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học. Bộ GD-ĐT có thể thực hiện hậu kiểm, đối sánh dữ liệu hoặc yêu cầu cung cấp minh chứng khi cần thiết.

Đáng chú ý, dự thảo thể hiện rõ định hướng lấy chuyển đổi số làm một trong những động lực quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục đại học. Bên cạnh các yêu cầu về cơ sở vật chất truyền thống, dự thảo bổ sung và làm rõ các chỉ số liên quan đến hệ thống học tập số, học liệu số, tài nguyên truy cập mở cũng như mức độ khai thác, sử dụng của giảng viên và người học.

Theo Bộ GD-ĐT, việc đưa các tiêu chí về hệ thống học tập số, học liệu số và hạ tầng dữ liệu vào bộ chuẩn tối thiểu sẽ tạo động lực để các trường đẩy mạnh đầu tư công nghệ, phát triển môi trường học tập linh hoạt, mở rộng cơ hội học tập suốt đời và nâng cao trải nghiệm học tập trong bối cảnh chuyển đổi số.

Một điểm mới đáng chú ý khác là hoàn thiện cơ chế đánh giá theo hướng phản ánh đúng đặc thù của từng loại hình và lĩnh vực đào tạo. Lần đầu tiên, dự thảo bổ sung các chỉ số riêng đối với cơ sở giáo dục đại học đào tạo lĩnh vực Pháp luật và lĩnh vực Sức khỏe, giúp hoạt động đánh giá gắn chặt hơn với yêu cầu năng lực nghề nghiệp, chuẩn đầu ra và trách nhiệm xã hội của từng ngành.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng hoàn thiện cơ chế áp dụng đối với đại học quốc gia, đại học vùng, cơ sở giáo dục đại học có trường thành viên, phân hiệu hoặc đào tạo đa lĩnh vực; đồng thời làm rõ cơ chế phân bổ nguồn lực dùng chung và nguyên tắc chống tính trùng dữ liệu trong quá trình đánh giá.

Theo Bộ GD-ĐT, những điều chỉnh này sẽ giúp kết quả đánh giá phản ánh thực chất hơn chất lượng hoạt động của từng đơn vị, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học sử dụng hiệu quả nguồn lực, phát huy quyền tự chủ và nâng cao năng lực quản trị trong giai đoạn phát triển mới.