Đổi mới tiêu chuẩn người dạy nghề, gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn người dạy nghề trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến góp ý rộng rãi theo quy định. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn mới.

Việc xây dựng Thông tư nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) năm 2025 về tiêu chuẩn người dạy nghề, đồng thời triển khai các chủ trương của Đảng về phát triển giáo dục nghề nghiệp theo hướng mở, linh hoạt, gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp. Dự thảo cũng hướng tới mục tiêu thu hút nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao, chuyên gia và người lao động lành nghề tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là định hướng chuyển từ cách tiếp cận quản lý chủ yếu dựa trên văn bằng, chứng chỉ sang tiếp cận dựa trên năng lực thực tế của người dạy nghề. Theo đó, tiêu chuẩn được xây dựng dựa trên hai trụ cột chính là năng lực thực hành nghề và năng lực sư phạm, gắn với nhiệm vụ giảng dạy cụ thể và trình độ đào tạo.

Đổi mới tiêu chuẩn người dạy nghề, gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất

Về tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp, dự thảo quy định người dạy nghề phải có phẩm chất đạo đức tốt, ý thức trách nhiệm, tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp; tôn trọng, đối xử công bằng và đánh giá khách quan đối với người học. Đồng thời, phải chấp hành quy định của pháp luật, nội quy, quy chế của cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đơn vị phối hợp; bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động; tuân thủ quy định về bảo mật công nghệ, quy trình sản xuất và bí mật kinh doanh trong quá trình giảng dạy, hướng dẫn thực hành.

Đối với tiêu chuẩn trình độ đào tạo và năng lực thực hành nghề, dự thảo phân định rõ theo từng cấp trình độ. Người dạy lý thuyết phải đáp ứng chuẩn trình độ theo quy định đối với giáo viên, giảng viên. Trong khi đó, người dạy thực hành cần có trình độ đào tạo, chứng chỉ phù hợp hoặc năng lực thực hành nghề tương ứng.

Cụ thể, ở trình độ cao đẳng, người dạy nghề phải thành thạo các công việc, quy trình kỹ thuật phức tạp, có khả năng phân tích, xử lý tình huống kỹ thuật, hướng dẫn và giám sát quá trình thực hành, đồng thời cập nhật và ứng dụng công nghệ mới. Ở trình độ trung cấp, yêu cầu tập trung vào khả năng thực hiện thành thạo các công việc chính và xử lý các tình huống kỹ thuật thông thường. Với chương trình giáo dục trung học nghề và trình độ sơ cấp, tiêu chuẩn được thiết kế theo hướng phù hợp với mức độ kỹ năng, từ thực hiện công việc cơ bản đến thao tác đơn giản theo quy trình, bảo đảm an toàn lao động.

Về năng lực sư phạm, dự thảo quy định người dạy nghề phải có văn bằng, chứng chỉ theo quy định hoặc năng lực sư phạm tương ứng với trình độ giảng dạy. Ở trình độ cao đẳng, yêu cầu cao về khả năng thiết kế, tổ chức và quản lý quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực, xây dựng kế hoạch giảng dạy, đánh giá theo chuẩn đầu ra và ứng dụng công nghệ. Các trình độ thấp hơn được thiết kế theo hướng giảm dần mức độ yêu cầu nhưng vẫn bảo đảm khả năng tổ chức dạy học tích hợp, hướng dẫn thực hành và đánh giá kết quả học tập.

Đáng chú ý, dự thảo Thông tư quy định việc đánh giá và công nhận năng lực thực hành nghề, năng lực sư phạm sẽ do Hội đồng đánh giá do cơ sở giáo dục nghề nghiệp thành lập thực hiện. Cơ chế này nhằm tăng tính chủ động, linh hoạt cho các cơ sở đào tạo, đồng thời gắn trách nhiệm trực tiếp với chất lượng đội ngũ giảng dạy.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc tổ chức đánh giá, công nhận năng lực; chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá; xây dựng và triển khai kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ; công khai danh sách người dạy nghề đủ điều kiện; quản lý, lưu trữ hồ sơ, dữ liệu và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dạy nghề.

Việc ban hành Thông tư được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển đội ngũ người dạy nghề, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ năng cao của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.