Định hình chuẩn mực liêm chính trong khoa học công nghệ

Mới đây, Bộ KH&CN vừa ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

Hướng dẫn về liêm chính và đạo đức trong nghiên cứu khoa học và công nghệ góp phần bảo vệ giá trị tri thức, chất lượng nghiên cứu

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng chuẩn mực ứng xử trong hoạt động nghiên cứu, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia hệ sinh thái khoa học công nghệ.

Theo Bộ KH&CN, hướng dẫn được xây dựng như một tài liệu khung mang tính định hướng, làm cơ sở để các cơ quan tài trợ nghiên cứu, viện trường, tổ chức khoa học và công nghệ cụ thể hóa thành các quy tắc nội bộ phù hợp với đặc thù từng đơn vị.

Mục tiêu không chỉ dừng ở việc phòng ngừa vi phạm mà còn hướng tới xây dựng văn hóa liêm chính khoa học, bảo vệ giá trị tri thức, nâng cao chất lượng nghiên cứu và thúc đẩy phát triển bền vững trong hoạt động khoa học công nghệ.

Nội dung hướng dẫn tập trung vào các nguyên tắc bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu, từ quá trình xây dựng nhiệm vụ, thực hiện nghiên cứu cho tới công bố kết quả khoa học. Đồng thời, văn bản cũng đề cập các biện pháp phòng ngừa vi phạm và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong hệ thống nghiên cứu.

Các nhóm đối tượng được quy định trách nhiệm bao gồm cá nhân hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; tổ chức chủ trì, chủ nhiệm nhiệm vụ, trưởng nhóm nghiên cứu; bộ phận quản lý khoa học công nghệ; thành viên hội đồng chuyên môn, chuyên gia phản biện, đánh giá; cũng như người đứng đầu các cơ quan tài trợ và tổ chức khoa học công nghệ.

Đáng chú ý, phụ lục kèm theo hướng dẫn còn đưa ra mẫu Quyết định ban hành Quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp để các đơn vị tham khảo, từ đó xây dựng quy chế nội bộ và triển khai áp dụng thống nhất.

Việc ban hành hướng dẫn được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành môi trường nghiên cứu minh bạch, chuyên nghiệp và có trách nhiệm hơn, trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu nâng cao năng lực khoa học công nghệ và tham gia sâu hơn vào cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.