Để nông sản Việt Nam có chỗ đứng vững ở thị trường EU

Tận dụng cơ hội vàng

Trong Hội nghị EVFTA - Cơ hội nâng cao chất lượng nông sản Việt Nam tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, được tổ chức mới đây, ông Lê Duy Minh, Chủ tịch Hiệp hội trang trại và Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam cho biết, Hiệp định EVFTA sẽ là cơ hội vàng cho xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam, nhất là các sản phẩm có thế mạnh như thủy sản, rau quả, gạo, cà phê, hồ tiêu, các sản phẩm đồ gỗ…

Ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch VCCI cũng chia sẻ sau khi EVFTA có hiệu lực, xuất khẩu sang EU tháng 8 và 9 đã tăng 4,2% so với cùng kỳ năm 2019; riêng tháng 9 tăng hơn 14%. Bên cạnh tăng kim ngạch xuất khẩu, EVFTA còn góp phần thu hút đầu tư từ EU sang Việt Nam, thúc đẩy cải cách thể chế để phù hợp với cam kết.

Tại Hội nghị, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vina T&T Group cũng khẳng định, nhiều nhà nhập khẩu EU trước đây mua hàng nông sản của Thái Lan nay chuyển sang nhập hàng Việt Nam vì không phải đóng thuế nhập khẩu. Rau quả của Việt Nam cũng có lợi thế khi giá thành thấp hơn, tiêu thụ tốt hơn nên hiện nhiều đơn hàng xuất khẩu sang EU của Việt Nam cũng đang tăng.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit), phân tích thêm, trước đây rau quả tươi Việt Nam xuất khẩu sang EU chủ yếu bằng đường hàng không, cước phí rất cao cộng giá hàng hóa, rồi dùng đó làm căn cứ tính thuế nhập khẩu làm đội giá thành. Do vậy, việc thuế suất về 0% tạo ra lợi thế rất lớn cho rau quả Việt Nam.

Xuất khẩu nông sản sang EU đang có nhiều lợi thế.

Cùng với đó, rau quả nhiệt đới từ Việt Nam không phải cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm ôn đới của EU nên tiềm năng của Việt Nam rất lớn. Với rau quả, EU không giới hạn mặt hàng và sản lượng nhập khẩu, miễn có xuất xứ Việt Nam, có hợp đồng mua bán là được.

Ông Nguyên cũng cho rằng, trong thời gian tới, khi Việt Nam ứng dụng thành công công nghệ bảo quản có thể giữ rau quả tươi hơn 40 ngày để vận chuyển bằng đường tàu biển với chi phí thấp, giá thành rẻ hơn. Khi đó, rau quả Việt Nam sẽ càng có nhiều lợi thế hơn nữa so với các đối thủ như Thái Lan, Malaysia, Indonesia… hiện chưa có FTA với EU.

Doanh nghiệp nắm thế chủ động

Tổng Thư ký Vinafruit đã chia sẻ rất nhiều thuận lợi cho nông sản Việt Nam thời gian này, tuy nhiên ông Nguyên cũng nhìn nhận vẫn còn nhiều thách thức ngành này cần phải vượt qua. Lớn nhất, chính là sự đòi hỏi khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm như EU thì nguyên liệu rau quả để phù hợp vẫn còn hiếm.

“Lý do là canh tác ở Việt Nam còn manh mún, số trang trại có chứng nhận GlobalGAP, tiêu chuẩn để xuất khẩu vào EU chỉ chiếm 3%-4% nên doanh nghiệp khó khăn trong việc thu mua nguyên liệu”, ông Nguyên khẳng định.

Một thách thức khác cho ngành nông nghiệp khi tham gia Hiệp định EVFTA, đó là việc đáp ứng quy tắc nguồn gốc xuất xứ để đảm bảo quyền lợi hưởng ưu đãi. Một số ngành hàng hiện nay của Việt Nam có nguy cơ khó đáp ứng các quy định về xuất xứ.

Mặt khác, đối với thủy sản, EU vẫn đang áp “thẻ vàng” cảnh báo việc đánh bắt cá bất hợp pháp, không quản lý và không khai báo đối với thủy hải sản xuất nhập khẩu của Việt Nam sang EU.

Hiện EU tăng cường kiểm soát đối với 100% lô hàng thủy sản và tăng tần suất kiểm tra các mặt hàng nông sản khác xuất sang EU đã tạo ra những rào cản khó khăn trong việc tận dụng cơ hội từ Hiệp định EVFTA.

Để khắc phục khó khăn trên, ông Nguyên đã đề xuất, các cơ quan chức năng cần hỗ trợ trong việc tuyên truyền, tập hợp nông dân liên kết với doanh nghiệp xây dựng vùng trồng đáp ứng yêu cầu thị trường EU về số lượng, chất lượng.

Theo các chuyên gia, để tận dụng ưu đãi từ hiệp định, các doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp cần tìm hiểu kỹ các cam kết về thuế quan, lộ trình xóa bỏ thuế trong lĩnh vực liên quan và các quy tắc về xuất xứ hàng hóa.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần tìm hiểu các thỏa thuận liên quan khác như hải quan và tạo thuận lợi thương mại, phòng vệ thương mại… Chỉ khi nắm rõ doanh nghiệp mới có thể chủ động làm chủ sân chơi mới này.