Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non: Nâng chất đội ngũ từ 3 nhóm tiêu chuẩn

Thông tư được ban hành nhằm chi tiết, cụ thể hóa các quy định của Luật Nhà giáo, đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non. Thông tư cũng là cơ sở quan trọng để tuyển dụng, sử dụng, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ giáo viên mầm non; đồng thời giúp giáo viên tự đánh giá, nâng cao năng lực nghề nghiệp, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục an toàn, hạnh phúc, lấy trẻ em làm trung tâm.

Hình minh họa

Theo bà Phạm Thị Hiền – Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Tân Sơn (Hạc Thành, Thanh Hóa), việc Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư số 28 là bước đi cần thiết và kịp thời trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay.

“Ở góc nhìn của nhà giáo đang trực tiếp quản lý, giảng dạy, tôi hoàn toàn đồng tình và ủng hộ cách tiếp cận mới của Thông tư”, bà Hiền nhấn mạnh và cho rằng, việc thiết kế chuẩn nghề nghiệp theo 3 nhóm tiêu chuẩn: Đạo đức nghề nghiệp, trình độ đào tạo, bồi dưỡng và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ là phù hợp, toàn diện và sát với thực tiễn.

Nghề giáo viên mầm non không chỉ đòi hỏi kiến thức, kỹ năng sư phạm mà còn yêu cầu cao về phẩm chất đạo đức, tình yêu thương trẻ và tinh thần trách nhiệm. Do đó, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Tân Sơn nhìn nhận, việc đặt đạo đức nghề nghiệp thành nhóm tiêu chuẩn riêng cho thấy sự coi trọng yếu tố cốt lõi này, góp phần định hướng rõ ràng hơn trong rèn luyện và đánh giá.

Ở góc độ quản lý, bà Bùi Thị Tiện – Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Phượng (Kim Bôi, Phú Thọ) đồng tình với cách tiếp cận của Thông tư số 28 khi xây dựng chuẩn theo 3 nhóm tiêu chuẩn rõ ràng, cụ thể và sát với yêu cầu thực tiễn của giáo dục mầm non.

Trước hết, về tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp, đây là nền tảng cốt lõi đối với giáo viên mầm non. Các cô là những người trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ ở giai đoạn đầu đời. Việc nhấn mạnh các yêu cầu về tình yêu thương, sự kiên nhẫn, tinh thần trách nhiệm và chuẩn mực ứng xử không chỉ giúp định hướng hành vi nghề nghiệp, mà còn góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, giàu tính nhân văn. Với vai trò hiệu trưởng, bà Tiện cho rằng, đây cũng là cơ sở quan trọng để nhà trường tăng cường công tác bồi dưỡng, đánh giá và xây dựng văn hóa sư phạm trong đội ngũ.

Thứ hai, nhóm tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng thể hiện rõ yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Không chỉ dừng ở bằng cấp, Thông tư số 28 còn đề cao tinh thần tự học, học tập suốt đời và khả năng cập nhật kiến thức mới của giáo viên.

Điều này hoàn toàn phù hợp với thực tiễn, khi giáo dục mầm non ngày càng đòi hỏi sự linh hoạt, hiện đại và hội nhập. Nhà trường cũng sẽ có cơ sở để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên, bảo đảm mỗi giáo viên đều có cơ hội phát triển nghề nghiệp một cách bền vững.

Thứ ba, tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ được cụ thể hóa theo hướng gắn với thực hành nghề nghiệp, là điểm đáng ghi nhận. Theo bà Tiện, các yêu cầu về tổ chức hoạt động giáo dục, chăm sóc trẻ, phối hợp với gia đình, ứng dụng công nghệ… đều phản ánh đúng những nhiệm vụ hằng ngày của giáo viên mầm non. Điều này giúp việc đánh giá không còn mang tính hình thức mà đi vào thực chất, đồng thời tạo động lực để giáo viên không ngừng hoàn thiện kỹ năng nghề.

TS Trịnh Thị Xim – Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương gợi mở, khi Thông tư số 28 đi vào thực tiễn, các trường có thể cụ thể hóa theo hướng gắn chặt với mô tả công việc thực tế mà giáo viên đảm nhiệm hằng ngày. Chỉ khi mỗi tiêu chí phản ánh rõ giáo viên cần làm gì, làm đến đâu, thì chuẩn nghề nghiệp mới thực sự trở thành công cụ đánh giá và phát triển đội ngũ một cách hiệu quả.

Điều quan trọng là nhấn mạnh vào năng lực thực hiện công việc, thay vì chỉ dừng ở yêu cầu mang tính định tính. Chẳng hạn, năng lực tổ chức hoạt động giáo dục, chăm sóc trẻ, phối hợp với phụ huynh hay xử lý tình huống sư phạm cần được mô tả bằng các biểu hiện cụ thể, có thể quan sát và đo lường.

Theo TS Trịnh Thị Xim, cách tiếp cận này không chỉ giúp việc đánh giá trở nên khách quan, minh bạch hơn, mà còn tạo cơ sở để thiết kế các chương trình bồi dưỡng sát nhu cầu thực tiễn. Khi chuẩn nghề nghiệp gắn với “việc làm cụ thể”, giáo viên sẽ dễ định hướng tự học, tự hoàn thiện, qua đó nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong bối cảnh đổi mới hiện nay.

Đại diện Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý (Bộ GD&ĐT) cho biết, Thông tư số 28 áp dụng đối với chức danh giáo viên mầm non trong các cơ sở giáo dục mầm non bao gồm giáo viên thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em và giáo viên giữ chức vụ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trong cơ sở giáo dục mầm non. Thông tư không áp dụng đối với giáo viên thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

Thông tư quy định rõ nhiệm vụ và tiêu chuẩn nghề nghiệp theo 3 hạng chức danh giáo viên mầm non bao gồm hạng III, hạng II, hạng I; bảo đảm phân hóa theo mức độ năng lực và vai trò nghề nghiệp. Trong đó, giáo viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ mà còn tham gia phát triển chuyên môn, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, tham gia biên tập hoặc biên soạn nội dung tài liệu bồi dưỡng giáo viên mầm non, hỗ trợ đồng nghiệp, tham mưu và dẫn dắt hoạt động giáo dục tùy theo hạng chức danh.

Ngoài quy định về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non được thiết kế theo 3 nhóm tiêu chuẩn nêu trên, Thông tư quy định chi tiết về các năng lực cốt lõi của giáo viên mầm non như nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo đảm an toàn cho trẻ; xây dựng và tổ chức hoạt động giáo dục; đánh giá sự phát triển của trẻ; xây dựng môi trường giáo dục; giao tiếp, phối hợp với gia đình và cộng đồng.

Cùng đó, chuẩn nghề nghiệp lần đầu quy định rõ về một số năng lực mới như năng lực số, năng lực ngoại ngữ, năng lực tự học và phát triển nghề nghiệp. Theo đó, giáo viên phải có năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số trong hoạt động nghề nghiệp; có khả năng sử dụng ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc thiểu số theo yêu cầu vị trí việc làm. Đồng thời, giáo viên phải có năng lực tự học, thích ứng và phát triển nghề nghiệp liên tục. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập trong giáo dục.