Bộ KH&CN đề xuất 5 nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật

Tại Hội nghị về công tác tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: VGP

Theo Bộ trưởng, giải pháp đầu tiên là thống nhất về chủ trương, định hướng. Bộ KH&CN xác định việc triển khai Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 30/7/2024 của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo là nhiệm vụ xuyên suốt. Chỉ thị xác định tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng là nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trên cơ sở đó, Bộ KH&CN đã tham mưu Chính phủ ban hành Quyết định số 1703/QĐ-TTg ngày 31/12/2024, giao Bộ kiện toàn hệ thống quản lý theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm sự đồng bộ trong tổ chức và triển khai thực hiện.

Giải pháp thứ hai tập trung hoàn thiện thể chế. Theo đó, Bộ KH&CN sẽ đẩy mạnh triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (Luật số 70/2025/QH15), được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025, nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động xây dựng, ban hành và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Giải pháp thứ ba là thống nhất về phương pháp kỹ thuật. Hiện nay, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam được xây dựng trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc của ISO, IEC, Codex và phù hợp với Hiệp định về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) của WTO. Bộ KH&CN tiếp tục ưu tiên hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao khả năng hội nhập và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại.

Giải pháp thứ tư là thống nhất trong tổ chức thực hiện. Theo đó, mọi tiêu chuẩn quốc gia đều phải được xây dựng thông qua các ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia, lấy ý kiến rộng rãi của các bên liên quan và được thẩm định trước khi công bố. Tương tự, các quy chuẩn kỹ thuật đều phải tuân thủ quy trình thống nhất trước khi ban hành.

Đáng chú ý, Bộ KH&CN cho biết đã hoàn thành rà soát khoảng 3.000 tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, khu vực và nước ngoài phục vụ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược. Nguồn dữ liệu này sẽ hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp cũng như thương mại hóa các sản phẩm công nghệ.

Giải pháp cuối cùng là bảo đảm sự phù hợp với thông lệ quốc tế. Theo Bộ KH&CN, Việt Nam đang áp dụng mô hình tiêu chuẩn hóa phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển và các nước ASEAN, với một cơ quan tiêu chuẩn hóa quốc gia, hệ thống phân loại theo Tiêu chuẩn Phân loại Quốc tế (ICS), ưu tiên hài hòa tiêu chuẩn quốc tế và phân công các bộ, ngành ban hành quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc theo lĩnh vực quản lý.

Bộ KH&CN khẳng định việc các bộ, ngành ban hành quy chuẩn kỹ thuật theo chuyên ngành không làm phân tán hệ thống quản lý, bởi toàn bộ quá trình đều được thực hiện trên cùng khuôn khổ pháp lý, quy trình kỹ thuật và cơ chế quản lý thống nhất.

Theo Bộ KH&CN, việc triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.