Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ

Đẩy nhanh các nhiệm vụ chuyển đổi số và phát triển công nghệ chiến lược

Tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương ngày 4/7, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) cho biết đang đẩy nhanh triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số và phát triển công nghệ chiến lược.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, thời gian qua Bộ đã tập trung hoàn thiện thể chế, tham mưu ban hành các nghị định, thông tư về chuyển đổi số, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số tại các bộ, ngành và địa phương.

Một điểm mới đáng chú ý là các quy định hiện hành đã cho phép các bộ, ngành, địa phương xây dựng hoặc triển khai cơ chế thí điểm đối với những nền tảng số chưa có trên thị trường. Theo Bộ trưởng Quân, đây là bước đột phá quan trọng, giúp các cơ quan chủ động triển khai các nền tảng số mới và tháo gỡ khó khăn trong giải ngân cho các dự án chuyển đổi số.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục 10 công nghệ chiến lược cùng các sản phẩm công nghệ chiến lược. Sau hơn hai tháng triển khai, Bộ đã tiếp nhận 28 nhiệm vụ do các bộ, ngành đề xuất và đang khẩn trương thẩm định để sớm đưa vào thực hiện. Các nhiệm vụ nghiên cứu đã được xác định tương đối rõ, dự kiến sẽ tăng tốc trong tháng 7 và 8, tạo nền tảng phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược của Việt Nam.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng đề xuất 5 nhóm giải pháp nhằm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ, thống nhất theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương và Tổng Bí thư.

Theo đó, Bộ sẽ triển khai đồng bộ Chỉ thị số 38-CT/TW về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia; đẩy mạnh thực thi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; tiếp tục hài hòa hệ thống tiêu chuẩn quốc gia với các tiêu chuẩn quốc tế như ISO, IEC, Codex và quy định của WTO.

Cùng với đó, Bộ sẽ thống nhất quy trình xây dựng, thẩm định và ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trên phạm vi cả nước. Đến nay, Bộ KH&CN đã rà soát khoảng 3.000 tiêu chuẩn trong nước và quốc tế phục vụ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược, tạo cơ sở cho hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá và thương mại hóa sản phẩm.

Theo Bộ KH&CN, việc các bộ, ngành ban hành quy chuẩn kỹ thuật theo lĩnh vực chuyên môn vẫn được thực hiện trên cùng khuôn khổ pháp lý và cơ chế quản lý thống nhất. Trong thời gian tới, 5 nhóm giải pháp sẽ được triển khai quyết liệt nhằm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Giải quyết các bài toán thực tiễn trong quản lý đô thị, giao thông, an ninh

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương cho biết, tính đến ngày 1/7, Bộ đã tiếp nhận 28 đề xuất của các bộ, ngành và cơ quan Trung ương về triển khai ứng dụng, phát triển công nghệ chiến lược. Qua rà soát sơ bộ, AI Camera, robot di động tự hành, thiết bị bay không người lái (UAV), nền tảng giáo dục thông minh cùng một số sản phẩm vaccine, sinh phẩm và công nghệ sinh học được đánh giá có mức độ sẵn sàng cao, kỳ vọng tạo ra những kết quả bước đầu ngay trong năm 2026.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương

Theo Thứ trưởng Phương, phát triển công nghệ chiến lược đang được lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ chỉ đạo quyết liệt. Sau khi Thủ tướng ban hành Quyết định số 808/QĐ-TTg giao 20 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, Chính phủ liên tục tổ chức nhiều cuộc họp để đôn đốc tiến độ. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Tổ trưởng Tổ công tác của Chính phủ về công nghệ chiến lược, cũng đã chủ trì nhiều cuộc làm việc với các bộ, ngành và doanh nghiệp.

Bộ KH&CN cho biết sẽ huy động tối đa nguồn lực để thẩm định toàn bộ 28 đề xuất, phấn đấu hoàn thành báo cáo trình Chính phủ và Thủ tướng trước ngày 20/7.

Theo đánh giá sơ bộ, các nhóm công nghệ như AI Camera, robot tự hành, UAV, nền tảng giáo dục thông minh và công nghệ sinh học đều đã có kết quả nghiên cứu ban đầu hoặc sản phẩm thử nghiệm. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp trong nước đã sẵn sàng tham gia phát triển, sở hữu năng lực công nghệ, thị trường và địa chỉ ứng dụng cụ thể.

Những công nghệ này được kỳ vọng sớm giải quyết các bài toán thực tiễn trong quản lý đô thị, giao thông, an ninh, nông nghiệp, sản xuất công nghiệp, logistics, y tế và giáo dục. Theo định hướng của Chính phủ, hiệu quả thương mại hóa sẽ là thước đo quan trọng đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cũng nhấn mạnh phát triển công nghệ chiến lược là nhiệm vụ dài hạn, gắn với năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia. Với các lĩnh vực có độ phức tạp cao như công nghệ vệ tinh, đường sắt tốc độ cao hay khai thác, chế biến đất hiếm, cần có lộ trình nghiên cứu đến năm 2030, không thể kỳ vọng tất cả đều tạo kết quả ngay trong năm 2026.

Dù vậy, với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, Bộ KH&CN tin tưởng đến cuối năm 2026, Việt Nam sẽ đạt được những kết quả cụ thể trong phát triển một số sản phẩm công nghệ chiến lược.