Sáng 24/4, tại Hà Nội, Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam (Vinalab) phối hợp cùng Ban tổ chức Triển lãm analytica Vietnam tổ chức hội thảo với chủ đề “Cơ hội và thách thức đối với ngành phân tích và thử nghiệm Việt Nam trong giai đoạn mới 2026–2030”.
Hội nghị có sự tham gia của đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Về phía Hội Khoa học và Kỹ thuật về Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam có TS. Trần Quốc Tuấn, Chủ tịch Hội.
GS.TS. Nguyễn Văn Nội, Chủ tịch Vinalab phát biểu tại hội thảo
Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS. Nguyễn Văn Nội, Chủ tịch Vinalab, nhận định năm 2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi hệ thống phòng thí nghiệm phân tích và thử nghiệm của Việt Nam bước vào giai đoạn tái định vị trên bản đồ khu vực và thế giới. Theo ông, sự phát triển mạnh mẽ của Cách mạng công nghiệp 4.0, quá trình chuyển đổi số cùng với việc tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những thách thức ngày càng khắt khe, đặc biệt là yêu cầu đáp ứng tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế, áp lực cạnh tranh gia tăng và đòi hỏi cấp thiết về hiện đại hóa hạ tầng cũng như phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đánh giá về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động thử nghiệm, bà Nguyễn Thị Mai Hương, Trưởng ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp (Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia), cho biết Luật số 70/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật đã đưa ra nhiều điểm mới quan trọng. Nổi bật là quy định về xây dựng Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia – công cụ mang tính dài hạn nhằm định hướng đồng bộ hạ tầng tiêu chuẩn kỹ thuật từ trung ương đến địa phương, gắn với mục tiêu phát triển bền vững, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Bà Nguyễn Thị Mai Hương, Trưởng ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp (Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia)
Theo bà Mai Hương, Luật cũng thể hiện rõ ba chuyển dịch lớn trong tư duy quản lý, gồm: chuyển từ quản lý hoạt động sang quản lý đối tượng có điều kiện; từ quản lý giấy tờ phân tán sang quản lý dữ liệu, minh bạch thông tin; và từ kiểm tra phân tán sang quản lý có cấu trúc, gắn với giám sát và hiệu quả thực thi. Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, cần ưu tiên triển khai bốn trụ cột trong giai đoạn đầu là chuẩn hóa pháp lý, chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn hóa năng lực và quản lý theo rủi ro, qua đó đưa hoạt động thử nghiệm trở thành cấu phần trọng yếu trong hạ tầng chất lượng quốc gia.
Định hướng phát triển ngành trong thời gian tới, PGS.TS. Vũ Văn Tích (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng chiến lược tổng thể cho lĩnh vực thử nghiệm. Trong đó, cần quy hoạch hạ tầng thử nghiệm theo mô hình đa tầng, đồng bộ với các ngành công nghiệp mũi nhọn; phát triển các phòng thí nghiệm trọng điểm cấp quốc gia đóng vai trò hạt nhân công nghệ; thiết lập hệ thống phân tích chuyên sâu theo từng lĩnh vực nhằm tối ưu hóa hiệu quả.
Bên cạnh đó, cần ưu tiên đầu tư cho các lĩnh vực then chốt như bán dẫn, vật liệu mới và năng lượng để tạo đột phá cho hạ tầng kỹ thuật, đồng thời phát triển mạng lưới phòng thí nghiệm tại địa phương nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận dịch vụ thử nghiệm trên phạm vi cả nước.
PGS.TS. Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Để thực hiện hiệu quả chiến lược này, PGS.TS. Vũ Văn Tích đề xuất Việt Nam cần chủ động tham gia xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế tại các tổ chức uy tín như ISO và IEC, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ mới. Việc chuyển đổi vai trò của tiêu chuẩn từ công cụ kiểm soát sang công cụ kiến tạo, định hình thị trường sẽ giúp doanh nghiệp trong nước rút ngắn khoảng cách, nhanh chóng tiếp cận các chuẩn mực toàn cầu, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh, nhất là trên thị trường xuất khẩu.
Tại hội thảo, các chuyên gia cũng tập trung trao đổi nhiều nội dung chuyên sâu như thách thức trong quản lý và kiểm nghiệm an toàn thực phẩm; các vấn đề liên quan đến thử nghiệm an toàn và bức xạ hạt nhân; thực trạng và giải pháp đối với chất chuẩn trong xét nghiệm y tế; cũng như hoạt động công nhận nhằm nâng cao năng lực cho các phòng thí nghiệm.
Hội thảo được đánh giá là diễn đàn quan trọng để các bên liên quan cùng nhìn nhận toàn diện về cơ hội, thách thức, đồng thời đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển ngành phân tích và thử nghiệm Việt Nam theo hướng hiện đại, hội nhập và bền vững trong giai đoạn tới.