Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ nâng cao giá trị ngành chè

Hiện Thái Nguyên có hơn 24.000 ha chè, sản lượng hằng năm đạt khoảng 280.000 tấn, chiếm trên 18% diện tích và hơn 24% sản lượng chè búp tươi của cả nước. Năm 2025, ngành chè toàn tỉnh mang lại doanh thu hơn 14.000 tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân.

Người dân xã Tân Cương (Thái Nguyên) thu hái chè vụ xuân

Tại xã Tân Cương – vùng chè nổi tiếng được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và được xem là một trong “Tứ đại danh trà” của Thái Nguyên – không khí sản xuất, kinh doanh những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Nhu cầu tiêu dùng tăng cao, cùng với giá trị thương hiệu chè Tân Cương ngày càng được khẳng định, đã tạo động lực để người dân và các hợp tác xã đầu tư mạnh mẽ hơn vào sản xuất theo hướng hiện đại.

Là một trong những đơn vị đi đầu, Hợp tác xã Chè Hảo Đạt (xóm Nam Đồng, xã Tân Cương) đã mạnh dạn ứng dụng khoa học, kỹ thuật và chuyển đổi số vào hầu hết các công đoạn. Được thành lập năm 2016, hiện hợp tác xã quản lý hơn 11 ha chè và liên kết sản xuất với hơn 30 ha của trên 70 hộ dân trong vùng.

Theo ông Đào Văn Toàn, Phó Giám đốc Hợp tác xã Chè Hảo Đạt, việc áp dụng giống chè lai F1 giúp cây sinh trưởng khỏe, cho năng suất và chất lượng cao, thời gian khai thác kéo dài. Cùng với đó, hệ thống tưới thông minh được lắp đặt, kết nối wi-fi với điện thoại, cho phép điều chỉnh linh hoạt thời gian và lượng nước tưới, vừa tiết kiệm chi phí, vừa đảm bảo điều kiện sinh trưởng tối ưu cho cây chè.

Không dừng lại ở khâu trồng trọt, hợp tác xã còn đầu tư cải tiến công nghệ chế biến, sáng chế thiết bị sao chè, tự động hóa hệ thống vò chè nhằm kiểm soát chất lượng và nâng cao năng suất. Nhờ đó, đến nay Hợp tác xã Chè Hảo Đạt có hai sản phẩm đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia, doanh thu năm 2025 đạt trên 50 tỷ đồng, trong đó khoảng 30% sản lượng được tiêu thụ thông qua các sàn thương mại điện tử.

Toàn xã Tân Cương hiện có 643 ha chè, với 68 hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ sở tham gia sản xuất, chế biến, kinh doanh. Theo ông Nguyễn Công Việt, Chủ tịch UBND xã Tân Cương, việc áp dụng các mô hình chè hữu cơ, VietGAP, kết hợp cơ giới hóa, tự động hóa trong chế biến, đóng gói đã giúp giá trị sản xuất chè đạt khoảng 2,5 tỷ đồng/ha/năm, trở thành cây trồng chủ lực làm giàu cho người dân địa phương.

Trên phạm vi toàn tỉnh, Thái Nguyên hiện có hơn 240 sản phẩm chè đạt tiêu chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó có 3 sản phẩm đạt 5 sao quốc gia. Chỉ dẫn địa lý “Chè Tân Cương” đã được EU bảo hộ; nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên” được đăng ký bảo hộ tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.

Đáng chú ý, tỉnh đã cấp hơn 60 mã số vùng trồng chè, phục vụ quản lý quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Nhiều đơn vị đang từng bước tích hợp công nghệ IoT, AI và GIS để giám sát sâu bệnh, dự báo năng suất và hỗ trợ người trồng chè điều chỉnh kỹ thuật canh tác kịp thời.

Theo bà Nguyễn Thị Loan, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, tỉnh đang triển khai đề tài chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng công nghệ cao trong quản lý, sản xuất chè bền vững giai đoạn 2025–2030, hướng tới mục tiêu đưa ngành chè đạt doanh thu khoảng 25.000 tỷ đồng vào năm 2030.