Sửa Luật Thủ đô: Tạo động lực thể chế cho Hà Nội bứt phá

Trong tiến trình phát triển đất nước, Thủ đô Hà Nội luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia mà còn là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo của cả nước.

Sau hơn 10 năm triển khai Luật Thủ đô, thực tiễn phát triển của Hà Nội cũng như yêu cầu mới của đất nước đang đặt ra đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp lý dành riêng cho Thủ đô.

Chính phủ vừa trình Quốc hội Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm trao quyền mạnh hơn cho chính quyền TP Hà Nội, mở rộng phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, tạo không gian thể chế đủ rộng để Thủ đô phát huy vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Dự thảo luật cũng được kỳ vọng không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn trong quản lý và phát triển đô thị mà còn tạo nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới, tiên phong trong quản trị đô thị hiện đại, chuyển đổi số, phát triển khoa học - công nghệ và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thảo luận tại tọa đàm, chia sẻ về những mục tiêu lớn của việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này, đồng chí Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp, cho biết, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) có rất nhiều mục tiêu. Thứ nhất là hoàn thiện những thiết chế, thể chế đặc thù, vượt trội cho Thủ đô để bảo đảm có một cơ chế ổn định lâu dài và để đáp ứng được mục tiêu là ổn định phục vụ cho mục tiêu 100 năm cùng với phù hợp vị trí hạt nhân là đô thị đặc biệt, trung tâm chính trị hành chính của cả nước.

Mục tiêu thứ hai là xác lập vai trò thiết kế chính sách cho Hà Nội, giúp Hà Nội có đủ các cơ chế chính sách, cơ sở pháp lý và công cụ pháp lý để dẫn dắt, lan tỏa sự phát triển cho vùng Thủ đô cũng như cả nước.

Mục tiêu thứ ba là thực hiện chủ trương phân quyền triệt để, toàn diện, gắn với trách nhiệm tài chính của Hà Nội theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy tham dự tọa đàm.

Trong khi đó, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy đánh giá, các nội dung phân quyền trong dự thảo luật lần này tương đối bao quát và đã tập trung vào những lĩnh vực rất then chốt liên quan đến quản trị đô thị. Điểm tích cực lớn nhất trong dự thảo luật sửa đổi lần này là đẩy mạnh phân quyền kèm theo các quy định liên quan đến trách nhiệm. Đặc biệt, các quyết định mà thành phố đưa ra sẽ gần dân hơn, sát dân hơn, đáp ứng kịp thời các nhu cầu phát triển của Thủ đô. Cùng với các quy định về phân quyền, trong dự thảo luật cũng đã có các quy định liên quan đến việc kiểm soát quyền lực. 

Tuy nhiên, đồng chí Nguyễn Phương Thủy cũng đánh giá, trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này, nội dung phân quyền là một bước phát triển rất lớn. Nhưng để phát huy hiệu quả thì phân quyền phải đi kèm với kiểm soát quyền lực và bảo đảm việc thực thi phải rõ ràng. Làm tốt yêu cầu này sẽ tạo sự vững tin cho đại biểu Quốc hội khi bấm nút biểu quyết thông qua luật cũng như tạo sự an tâm cho các cán bộ của chính quyền Hà Nội khi tổ chức triển khai quyền.

Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng chia sẻ tại tọa đàm.

Tại tọa đàm, chia sẻ về những cơ chế mới trong dự thảo luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển của Thủ đô, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, thành phố rất kỳ vọng và đặc biệt mong muốn cơ chế đột phá của Luật Thủ đô lần này.

Xét dưới góc độ quản trị đô thị, đây là một quy trình tổ chức lại không gian đô thị và phát triển đô thị mới cho TP Hà Nội. Có thể tóm gọn lại ở 3 nền tảng chính. Thứ nhất là về phân quyền và phân cấp. Thứ hai, nền tảng rất quan trọng là công cụ tài chính đô thị. Thứ ba là thay đổi mô hình tăng trưởng: Lần đầu tiên Hà Nội được trao đồng bộ các thể chế phát triển. Thay vì trước đây, Hà Nội phát triển dựa trên vốn đầu tư vào lao động, nay chính thức xác lập chuyển sang khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt để tăng trưởng.

Chia sẻ những tác động của Luật Thủ đô (sửa đổi) tới lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, TS, KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này có thể coi là “chìa khóa vàng” để tháo gỡ các điểm nghẽn và áp lực tích tụ trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần vượt qua một số giới hạn cốt lõi. Phân quyền phải thực chất, tránh hình thức. Quy hoạch phải có tầm nhìn dài hạn, mang tính chiến lược. Sử dụng đất đai phải hiệu quả, coi đây là tiêu chí đặc biệt quan trọng. Nâng cao năng lực quản trị đô thị.