Quốc hội đổi mới lập pháp, kiến tạo phát triển

Phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Quốc hội khóa XVI tập trung thực hiện thật tốt bốn nhiệm vụ lớn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển”. Đây không chỉ là định hướng mà là yêu cầu mang tính chiến lược. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững, thể chế chính là điểm tựa quan trọng nhất của phát triển.

Ngay sau đó, trong phát biểu tuyên thệ nhậm chức, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp, “thận trọng trong phương pháp nhưng quyết liệt trong hành động”, tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế để đất nước phát triển nhanh, bền vững, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế”. Nếu như Tổng Bí thư xác lập yêu cầu và chuẩn mực của công tác lập pháp, thì Chủ tịch Quốc hội đã cụ thể hóa bằng phương châm hành động rõ ràng. Sự thống nhất từ định hướng đến triển khai, cùng hội tụ ở tư duy lập pháp kiến tạo phát triển, chính là điểm nhấn nổi bật, định hình trục xuyên suốt cho hoạt động của Quốc hội khóa XVI.

Thực tiễn cho thấy, hệ thống pháp luật đã có những bước hoàn thiện đáng kể, góp phần quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô và cải thiện môi trường đầu tư. Tuy nhiên, tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, hay những quy định chưa theo kịp thực tiễn vẫn đang làm gia tăng chi phí tuân thủ, làm chậm cơ hội kinh doanh, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp và cả bộ máy thực thi. Những hạn chế này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Quốc hội trong việc rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi.

Đặc biệt, yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp không dừng lại ở kỹ thuật làm luật, mà là chuyển đổi căn bản về cách tiếp cận. Như Tổng Bí thư đã chỉ rõ, pháp luật không thể chỉ là công cụ để quản lý cái đã có, mà phải trở thành công cụ để mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Điều đó đòi hỏi Quốc hội phải chủ động thiết kế khuôn khổ pháp lý cho các lĩnh vực mới, các mô hình kinh doanh mới và những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi ngày càng xuất hiện nhiều lĩnh vực mới, từ kinh tế số đến đổi mới sáng tạo. Nếu thiếu một khuôn khổ pháp lý linh hoạt, phù hợp, những cơ hội phát triển sẽ khó được hiện thực hóa

Đổi mới tư duy lập pháp cũng đồng nghĩa với việc nâng cao chuẩn mực của quy trình lập pháp. Mỗi đạo luật phải được xây dựng trên cơ sở khoa học, dân chủ, minh bạch, lắng nghe đầy đủ ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhân dân. Đồng thời, cần kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ - những yếu tố có thể làm méo mó chính sách, làm suy giảm niềm tin và hiệu lực của pháp luật.

Quan trọng hơn, thước đo của công tác lập pháp cần được xác định lại một cách rõ ràng. Không phải số lượng luật được ban hành, mà là chất lượng thực thi; không phải sự hoàn chỉnh trên giấy tờ, mà là mức độ đi vào cuộc sống. Một hệ thống pháp luật tốt phải là hệ thống mà người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng, qua đó tạo dựng niềm tin và động lực cho phát triển.

Từ yêu cầu được đặt ra đến cam kết hành động đã được xác lập, có thể thấy một đòi hỏi xuyên suốt đối với Quốc hội khóa XVI, đó là phải nâng tầm công tác lập pháp, xây dựng một hệ thống pháp luật thực sự kiến tạo phát triển. Đây cũng là trọng trách trên vai từng đại biểu, để mỗi quyết sách lập pháp đều góp phần định hình tương lai và nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia trong một thế giới đầy biến động.