Hoàn thiện Luật Đo lường: EVN đề xuất giảm thủ tục, tăng ứng dụng số

Sáng 9/6, tại Hà Nội, Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đã làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhằm phục vụ công tác thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho biết, Luật Đo lường đã có hiệu lực thi hành gần 15 năm và đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm tính chính xác, minh bạch của các hoạt động kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và quá trình chuyển đổi số, nhiều quy định hiện hành đã bộc lộ những bất cập liên quan đến hạ tầng số, năng lực hệ thống đo lường quốc gia, phân cấp quản lý và cải cách thủ tục hành chính.

Bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội

Để phục vụ việc hoàn thiện dự thảo luật, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải đề nghị EVN trao đổi, làm rõ các nội dung liên quan đến cơ chế kiểm định phương tiện đo; tác động của việc chuyển từ cơ chế chỉ định sang cơ chế công bố năng lực đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn; các điều kiện kỹ thuật cần duy trì nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ và quyền lợi người tiêu dùng; mức độ sẵn sàng của hạ tầng số; cũng như các yêu cầu về bảo mật dữ liệu khi kết nối với hệ thống quốc gia.

Bên cạnh đó, Đoàn công tác cũng quan tâm đến thực tiễn phát hiện và xử lý sai lệch dữ liệu đo đếm, các hành vi can thiệp phần mềm công tơ điện tử, hệ thống đo xa; đồng thời đánh giá các quy định chuyển tiếp đối với những mô hình đo lường mới trong thương mại điện tử, giao dịch xuyên biên giới, điện mặt trời mái nhà, điện gió, hệ thống lưu trữ năng lượng, trạm sạc xe điện, công tơ thông minh và thị trường điện cạnh tranh.

EVN nêu 5 nhóm vướng mắc trong thực tiễn triển khai

Báo cáo tại buổi làm việc, đại diện EVN cho biết Tập đoàn đang thực hiện công tác quản lý đo lường theo mô hình phân cấp từ Tập đoàn đến các tổng công ty, công ty thành viên và đơn vị cơ sở. Việc thiết lập, quản lý và duy trì chuẩn đo lường, thiết bị kiểm định được triển khai theo đúng quy định pháp luật. Các đơn vị kiểm định, thí nghiệm điện đều đã ban hành và áp dụng quy trình nội bộ về quản lý, bảo quản, sử dụng chuẩn đo lường và thiết bị kiểm định.

Ông Nguyễn Anh Tuấn – Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam phát biểu tại cuộc làm việc

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, EVN đang gặp phải 5 nhóm khó khăn chính. Đó là những bất cập về mô hình tổ chức; áp lực về nguồn nhân lực trong khi khối lượng công việc lớn, địa bàn quản lý rộng; quy định chu kỳ kiểm định cố định dẫn đến phát sinh chi phí tháo lắp, vận chuyển; khó khăn trong thử nghiệm và phê duyệt mẫu đối với các thiết bị chuyên dụng; cùng với những hạn chế về quy định hồ sơ điện tử và hạ tầng số phục vụ quản lý đo lường.

Từ thực tiễn hoạt động, EVN kiến nghị sửa đổi Điều 25 của Luật Đo lường theo hướng hợp nhất thủ tục “đăng ký hoạt động cung cấp dịch vụ” và thủ tục “chỉ định” thành một loại giấy phép duy nhất đối với hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm nhằm giảm bớt thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Toàn cảnh bổi làm việc

Đối với định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, EVN đề xuất cho phép doanh nghiệp được hoạt động ngay sau khi tự cam kết đáp ứng các điều kiện kỹ thuật. Cơ quan quản lý sẽ thực hiện hậu kiểm trong thời gian từ 3 đến 6 tháng và áp dụng phương thức quản lý theo mức độ rủi ro của từng nhóm phương tiện đo. Trường hợp không đáp ứng yêu cầu, doanh nghiệp sẽ bị thu hồi hoặc thu hẹp phạm vi giấy phép hoạt động.

Ngoài ra, Tập đoàn cũng đề xuất giao Sở Khoa học và Công nghệ địa phương làm đầu mối duy nhất trong tiếp nhận, đánh giá và cấp phép, trong khi cơ quan Trung ương tập trung xây dựng tiêu chí, thực hiện giám sát và thanh tra để tránh tình trạng chồng chéo trong quản lý.

Chuyển đổi số phải gắn với lộ trình phù hợp và bảo đảm an toàn dữ liệu

Liên quan đến chuyển đổi số trong lĩnh vực đo lường, EVN đề xuất chuẩn hóa và số hóa toàn bộ hồ sơ điện tử, cho phép tái sử dụng dữ liệu đã khai báo, áp dụng nguyên tắc doanh nghiệp chỉ phải bổ sung các nội dung thay đổi so với lần trước nhằm giảm thiểu giấy tờ và chi phí tuân thủ.

Tập đoàn cũng kiến nghị bãi bỏ thủ tục chứng nhận chuẩn công tác và cải cách quy định về phê duyệt mẫu phương tiện đo nhóm 2 nhằm loại bỏ các thủ tục trùng lặp.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định

Tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đã trao đổi, làm rõ một số kiến nghị của EVN. Theo Thứ trưởng, việc số hóa khoảng 32 triệu công tơ điện trên cả nước sẽ tạo ra nguồn dữ liệu lớn phục vụ quản lý hiệu quả hơn, đồng thời tăng cường tính minh bạch trong công tác hậu kiểm thông qua mã QR định danh suốt vòng đời thiết bị.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng cho rằng mục tiêu hoàn thành chuyển đổi số trong lĩnh vực đo lường vào ngày 1/5/2027 là thách thức rất lớn, đòi hỏi lộ trình triển khai phù hợp, cùng sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực và nhận thức của các bên liên quan.

Đối với đề xuất chuyển sang hậu kiểm có điều kiện, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh Bộ Khoa học và Công nghệ vẫn kiên định duy trì cơ chế tiền kiểm đối với các phương tiện đo thuộc nhóm 2 do đây là nhóm thiết bị có mức độ rủi ro cao, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng và an toàn xã hội.

Bộ cũng sẽ nghiên cứu bổ sung các quy định mang tính mở trong dự thảo Luật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của hạ tầng điện thông minh, năng lượng tái tạo và các mô hình đo đếm điện năng mới trong tương lai.

Kết luận buổi làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải ghi nhận những ý kiến đóng góp trách nhiệm, sát thực tiễn của EVN, đồng thời đánh giá cao nỗ lực của Tập đoàn trong việc tuân thủ và thực hiện các quy định pháp luật về đo lường.

Đoàn công tác cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu cơ chế tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị kiểm định nội bộ có đủ năng lực kỹ thuật nhưng chưa có tư cách pháp nhân độc lập; xây dựng lộ trình phù hợp cho chuyển đổi số hoạt động đo lường; quy định rõ trách nhiệm trong quản lý, khai thác dữ liệu; đồng thời xem xét áp dụng phương thức quản lý rủi ro đối với chu kỳ kiểm định của một số phương tiện đo điện tử có độ tin cậy cao.

Những kiến nghị và đề xuất từ thực tiễn hoạt động của EVN sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường theo hướng hiện đại, khả thi và phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế số.