Hành trình 8 năm để trở thành Di sản văn hoá nhân loại của Lễ hội Bà Chúa Xứ Núi Sam

Theo kế hoạch, ngày 19/3, tại TP Châu Đốc, tỉnh An Giang long trọng làm lễ đón bằng UNESCO ghi danh Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam (Lễ hội) vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (Di sản nhân loại).

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam. Ảnh: Chí Hùng

Đây là di sản đầu tiên của Việt Nam có chủ thể là các dân tộc đa số và thiểu số; di sản thứ 2 của vùng đất Nam bộ được ghi danh Di sản nhân loại, sau Đờn ca tài tử Nam Bộ.

Theo ông Nguyễn Khánh Hiệp - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang, mất 8 năm làm việc liên tục, Lễ hội mới được công nhận là Di sản nhân loại.

Cụ thể, ngày 1/6/2016, tại trụ sở Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong buổi làm việc của Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên với lãnh đạo tỉnh An Giang, hồ sơ Lễ hội được đệ trình tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh vào Danh sách Di sản nhân loại được đặt ra.

Đến tháng 5/2020, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có văn bản trình Thủ tướng Chính phủ cho phép phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan triển khai xây dựng hồ sơ di sản dự kiến trình UNESCO, trong đó có Lễ hội.

Tháng 6/2020, Văn phòng Chính phủ thông báo về việc dự kiến lập hồ sơ các di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của Việt Nam trình UNESCO, trong đó có Lễ hội.

Trên cơ sở đó, tháng 1/2021, UBND tỉnh An Giang ban hành Kế hoạch số 46/KH-UBND, xây dựng hồ sơ đề cử quốc gia Lễ hội, đồng thời giao UBND TP Châu Đốc chủ trì lập hồ sơ đề cử này.

Từ tháng 5/2021 đến tháng 2/2022, hồ sơ Lễ hội được thực hiện theo quy định pháp luật và UBND tỉnh An Giang đã trình xin ý kiến thẩm định của Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Tháng 3/2022, Chính phủ đồng ý đệ trình hồ sơ Lễ hội đến tổ chức UNESCO xem xét ghi danh vào Danh sách Di sản nhân loại.

Tháng 5/2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có văn bản đề nghị Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam xem xét hồ sơ Lễ hội cho đợt xét duyệt năm 2024.

Tháng 7/2023, Ban Thư ký Công ước 2003 về Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể đã có công văn gửi Cục Di sản văn hóa xác nhận hồ sơ Lễ hội đang được thẩm định để xem xét ghi danh vào chu kỳ xét 2024 tại cuộc họp thứ 19 của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003, tổ chức tại Paraguay từ ngày 2/12/2024 - 7/12/2024.

Từ tháng 8/2023 đến tháng 5/2024, UBND tỉnh An Giang nhiều lần chủ trì việc bổ sung, hoàn chỉnh hồ sơ Lễ hội theo đề nghị của Ban Thư ký Công ước 2003 về Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể.

Tháng 6/2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có văn bản thông báo tiến độ hồ sơ Lễ hội vào kỳ họp thứ 19 của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO.

Sau quá trình chuẩn bị tích cực, khẩn trương và trách nhiệm, ngày 4/12/2024, tại thủ đô Asunción, Paraguay, trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 19 Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, Lễ hội đã chính thức được UNESCO ghi danh Di sản nhân loại.