Hà Nội thúc đẩy công nghệ sinh học, giải “bài toán lớn” phát triển nông nghiệp

Chiều 28/4, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hà Nội tổ chức hội thảo khoa học nhằm cụ thể hóa “bài toán lớn” số 17 theo Quyết định số 1193/QĐ-UBND về danh mục các bài toán lớn giai đoạn 2026–2030. Hội thảo tập trung làm rõ vai trò của công nghệ sinh học trong phát triển nông nghiệp Thủ đô theo hướng hiện đại, bền vững.

Phát biểu khai mạc, TS. Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp Hội thành phố Hà Nội nhấn mạnh, trong bối cảnh Hà Nội đô thị hóa nhanh, quỹ đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, nhu cầu về thực phẩm an toàn và sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao gia tăng mạnh, việc chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế sinh thái là yêu cầu mang tính chiến lược.

TS. Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp Hội thành phố Hà Nội (Ảnh Thu Hằng)

Theo ông, Công nghệ sinh học được xem là “chìa khóa vàng” của thế kỷ XXI, không chỉ ứng dụng trong nông nghiệp mà còn cần liên kết với y tế, môi trường để hình thành hệ sinh thái giá trị cao. Đặc biệt, hội thảo đã dành nhiều thời gian thảo luận việc triển khai nhiệm vụ khoa học – công nghệ cấp thành phố về ứng dụng công nghệ gen trong chọn tạo giống.

TS. Lê Xuân Rao cho rằng, làm chủ công nghệ gen sẽ giúp Hà Nội chủ động nguồn giống chất lượng cao, đồng thời có thể trở thành trung tâm cung ứng giống công nghệ cao cho khu vực phía Bắc và cả nước. Từ đó, định hướng phát triển nông nghiệp Thủ đô theo mô hình “nông nghiệp sinh học – sinh thái – thông minh – đô thị”, với công nghệ sinh học tiên tiến là nền tảng cho ba trụ cột: nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp dược liệu và xử lý môi trường sinh học.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông đề xuất tập trung phát triển các công nghệ lõi như công nghệ di truyền và chỉnh sửa gen, công nghệ nuôi cấy mô, công nghệ vi sinh, công nghệ sau thu hoạch… nhằm tạo ra các sản phẩm chủ lực như cam Canh, bưởi Diễn, lúa đặc sản chất lượng cao, đồng thời xây dựng các chuỗi sản xuất sinh học khép kín.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, các công nghệ di truyền, công nghệ sinh sản tiên tiến, công nghệ vi sinh và vaccine sinh học được xác định là hướng đi trọng tâm để phát triển các giống vật nuôi bản địa như gà Mía Sơn Tây, lợn ỉ theo hướng chất lượng cao, thân thiện môi trường.

Tại hội thảo, TS. Nguyễn Đức Trọng, Phó trưởng Ban chủ nhiệm Chương trình giống nông nghiệp quốc gia giai đoạn 2021-2030 cho rằng, ngành chăn nuôi Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, áp lực cạnh tranh và yêu cầu hội nhập quốc tế. Vì vậy, việc đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ sinh học và công nghệ số là yêu cầu cấp thiết để phát triển nhanh và bền vững.

TS. Nguyễn Đức Trọng, Phó trưởng Ban chủ nhiệm Chương trình giống nông nghiệp quốc gia (Ảnh Thu Hằng) 

Ông nhấn mạnh cần tập trung chọn tạo giống vật nuôi có năng suất, chất lượng cao; phát triển chăn nuôi theo chuỗi giá trị; đồng thời khai thác, bảo tồn nguồn gen vật nuôi bản địa gắn với xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch sinh thái.

Ở góc độ nghiên cứu chuyên sâu, Bà Nguyễn Khánh Vân, Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ tế bào động vật, Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam cho biết, công nghệ gen, đặc biệt là kỹ thuật chỉnh sửa gen CRISPR/Cas, đang mở ra bước tiến đột phá trong chọn giống vật nuôi. Công nghệ này giúp rút ngắn thời gian chọn giống, nâng cao độ chính xác và cho phép can thiệp trực tiếp vào các gen liên quan đến các tính trạng kinh tế quan trọng.

Bà Nguyễn Khánh Vân, Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ tế bào động vật, Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam (Ảnh Thu Hằng)

Theo bà, việc kết hợp công nghệ gen với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và giải trình tự gen toàn phần sẽ thúc đẩy tiến bộ di truyền nhanh hơn, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững, hiệu quả trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực.

Các đại biểu thống nhất rằng, để triển khai hiệu quả “bài toán số 17”, Hà Nội cần đầu tư đồng bộ hạ tầng nghiên cứu như phòng thí nghiệm công nghệ gen, trung tâm nuôi cấy mô, khu nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế, chính sách đặc thù để thu hút chuyên gia.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy liên kết “viện – trường – doanh nghiệp”, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, triển khai các chương trình trọng điểm như chương trình giống sinh học, dược liệu và nông nghiệp sinh thái tuần hoàn cũng được coi là giải pháp then chốt.

Theo định hướng đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu 70–80% hoạt động nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, 100% phụ phẩm nông nghiệp được tái chế sinh học, hình thành các doanh nghiệp công nghệ sinh học mạnh, từng bước đưa Thủ đô trở thành trung tâm công nghệ sinh học nông nghiệp hàng đầu cả nước.