Chuyên gia: Phổ điểm của các môn thi tốt nghiệp 2026 phân bố đồng đều, đặc biệt có sự phân hóa tốt

Đề thi Ngữ văn năm nay đã hoàn thành rất tốt nhiệm vụ

Theo PGS, TS Bùi Thanh Hoa, Giảng viên cao cấp, Khoa Xã hội học - Trường Đại học Tây Bắc: “Đề thi Ngữ văn năm nay đã hoàn thành rất tốt nhiệm vụ và hoàn toàn công bằng với mọi thí sinh”.

Đề thi thể hiện kỹ năng ngôn ngữ như thế nào, kỹ năng tư duy ra sao và cảm thụ văn học như thế nào (hình minh họa)

Trong các kỳ thi, môn Ngữ văn luôn nhận được sự quan tâm rất lớn. Điều này cũng dễ hiểu bởi độ tiếp cận đối với đề thi môn Ngữ văn mang tính phổ biến, ai đọc đề cũng sẽ có những hiểu biết và cảm nhận riêng. Cá nhân tôi đánh giá, đề thi Ngữ văn năm nay (tiếp nối đề thi năm 2025) đã chấm dứt hoàn toàn tình trạng học tủ, học thuộc và học vẹt.

Bởi vì đề thi không còn đo lường việc học sinh "nhớ được gì", "biết cái gì" mà tập trung đánh giá xem học sinh "làm được gì": Thể hiện kỹ năng ngôn ngữ như thế nào, kỹ năng tư duy ra sao và cảm thụ văn học như thế nào. Việc xây dựng đề thi theo hướng mở, không sử dụng ngữ liệu trong sách giáo khoa đồng thời cũng thúc đẩy phong trào đọc sách phát triển rất mạnh mẽ trong các trường phổ thông.

Chúng tôi đã quan sát và nhận thấy một hiện tượng rất thú vị. Ban đầu, có những lo ngại về ngữ liệu được sử dụng trong đề thi Ngữ văn năm 2026 (nhắc nhiều tới công nghệ, các phát minh hiện đại, nhân vật nước ngoài) liệu có làm giảm tính công bằng vùng miền hay không. Nhưng quả thực, khi xem phổ điểm và kết quả xếp hạng, chúng tôi thấy lần đầu tiên tỉnh Lai Châu đã lọt vào top 10. Điều đó cho thấy năng lực của các thí sinh đã được đo và hiện diện trên phổ điểm. Đây là một điều hết sức đáng quý đối với giáo dục phổ thông cũng như giáo dục đại học hiện tại.

Khi xây dựng đề thi dựa trên việc đo lường năng lực phổ quát (được quy định tại khung chương trình), thì năng lực đó đã được thể hiện ở khắp mọi miền đất nước. Đề thi này hoàn toàn công bằng với mọi thí sinh. Khi thí sinh tiếp cận với những cách đánh giá như thế này, các em sẽ được thể hiện bản thân tốt nhất, được chuẩn bị cho việc hình thành những năng lực để trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

Đề thi toán cho thấy các nhà trường đã có những chuyển động để nâng chất lượng

Theo GS.TSKH Đỗ Đức Thái, Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cho rằng tỉ lệ bài thi toán dưới điểm trung bình từ hơn 56% giảm xuống còn gần 38% là một tín hiệu vui vì độ khó của đề thi ổn định, nhưng kết quả có khả quan. Điều này cho thấy các nhà trương đã có những chuyển động để nâng chất lượng.

"Phổ điểm môn toán năm nay cho thấy đề thi đã đáp ứng được 3 mục tiêu. 

Thứ nhất, góp phần cung cấp thông tin tin cậy hoàn thành nhiệm vụ đánh giá và cấp bằng tốt nghiệp trung học phổ thông cho các em học sinh lớp 12. 

Thứ hai, với 11% số học sinh có điểm số lớn hơn 8, đã thực hiện được phân hóa sâu năng lực sâu của học sinh, cho phép cung cấp thông tin tin cậy cho các trường đại học và cao đẳng dựa vào kết quả để tuyển sinh, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao và công bằng trong tuyển sinh. 

Thứ ba, phổ điểm cho thấy thực chất giáo dục toán học ở bậc phổ thông như thế nào: 38% dưới điểm 5 cho thấy còn nhiều vấn đề cần thực hiện tốt hơn, làm tốt hơn, làm sao để con số đó nhỏ hơn nữa", ông Thái nói.

 Hiện thực hóa được sự ổn định chung của một Kỳ thi 

Theo GS, TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam: “Khi xu hướng học sinh học tốt tiếng Anh được miễn thi ngày càng nhiều, điểm trung bình thấp không phải vấn đề chất lượng dạy và học”.

Những điểm tích cực của năm 2025 đều được tiếp tục duy trì và làm tốt hơn ở năm 2026

Khi nhìn vào phổ điểm năm nay và đối sánh phổ điểm hai năm 2025, 2026, tôi thấy rằng những điểm tích cực của năm 2025 đều được tiếp tục duy trì và làm tốt hơn ở năm 2026. Đây là điều hết sức quan trọng, hiện thực hóa được sự ổn định chung của một Kỳ thi với một lượng thí sinh rất lớn.

Với môn tiếng Anh, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, chỉ ra điểm thú vị: Đề thi 2026 được nhiều thí sinh và cả thầy, cô giáo đánh giá là "dễ chịu" hơn năm 2025, nhưng kết quả thi lại giảm so với năm trước.

Môn tiếng Anh năm nay có 334.547 thí sinh dự thi. Điểm trung bình 5,07, trung vị 4,75. Có 168.105 bài thi dưới điểm trung bình (50,249%). Số bài thi lớn hơn hoặc bằng 7 là 53.107 (15,874%). Và chỉ có 311 bài thi đạt điểm 10.

"Đây là môn thi tự chọn, do đó những thí sinh có năng lực tiếng Anh không tốt sẽ chọn môn tự chọn khác và nhiều thí sinh có khả năng tiếng Anh tốt sẽ được miễn thi hoặc có một cách quy đổi khác - xu hướng này sẽ ngày càng nhiều" - ông Vinh nhận xét và cho rằng điểm trung bình môn tiếng Anh không phản ánh đầy đủ bức tranh chất lượng dạy học môn tiếng Anh vì đây là môn tự chọn và được sử dụng quyền miễn thi.

Về phổ điểm môn Toán: Qua đối sánh phổ điểm năm 2025, 2026 có thể thấy, việc ra đề thi theo hướng mới năm 2025 học sinh, giáo viên có thể gặp khó khăn, nhưng năm nay khi Bộ GDĐT tiếp tục duy trì hình thức thi, cách thức thi, đề thi như năm trước điểm thi môn Toán đã minh chứng được sự ổn định, đó là một dấu hiệu tốt trong kết quả thi.

Đối với các môn học khác, trước năm 2025, trong biểu đồ phổ điểm, chúng ta nhìn thấy một xu hướng là điểm thi thường bị trôi về bên phải rất nhiều. Điều này được lý giải vì có khoảng 50-60% mức độ dễ dàng hơn trong đề thi để đạt mục tiêu xét tốt nghiệp. Tuy nhiên, trong 2 năm gần đây, xu hướng biều đồ điểm thi các môn học kéo vào phần trung bình. Điều này có nghĩa phổ điểm các môn có sự tương đồng, phản ánh được quá trình dạy học tại các nhà trường đồng đều giữa các môn, không có sự phân biệt môn dễ, môn khó. Chúng ta nên duy trì tốt ở các năm tiếp theo.

Đối với môn Ngữ văn, chúng ta cần phải nói về sự đổi mới, trong đó có việc lựa chọn ngữ liệu. Với việc đổi mới này, thí sinh được thể hiện cách viết, thể hiện suy nghĩ của mình. Nếu nhìn phổ điểm môn Ngữ văn rất khó có thể thấy sự thay đổi, đổi mới nhưng với việc vận dụng cách chấm mới, khách quan hơn thì việc thi, đánh giá môn Ngữ văn sẽ ngày càng tốt hơn.