Siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ để bảo vệ người tiêu dùng

Chỉ sau ba tuần triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện và xử lý 1.438 vụ việc vi phạm. Kết quả này cho thấy tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang diễn biến phức tạp, xuất hiện trên nhiều lĩnh vực và nền tảng, từ thị trường truyền thống đến môi trường số.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, số vụ việc xử lý vi phạm hành chính về sở hữu trí tuệ trong ba tuần thực hiện công điện cao gấp khoảng ba lần mức trung bình của một tháng trong năm 2025. Đáng chú ý, số vụ án hình sự được khởi tố trong thời gian này tương đương khoảng 60% tổng số vụ cùng loại của cả năm trước.

Siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ để bảo vệ người tiêu dùng

Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Trần Lê Hồng cho biết, tính đến ngày 27/5, các bộ, ngành và địa phương đã phát hiện và xử lý 1.438 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính đạt hơn 12,6 tỷ đồng, trong khi giá trị hàng hóa vi phạm bị phát hiện lên tới khoảng 35,7 tỷ đồng. Đặc biệt, cơ quan chức năng đã xác định 28 vụ việc nghiêm trọng, phức tạp và điển hình để tập trung xử lý.

Trong đợt cao điểm từ ngày 7/5 đến 30/5, lĩnh vực sở hữu trí tuệ tiếp tục là một trong những trọng tâm kiểm tra, kiểm soát của lực lượng Quản lý thị trường. Trên phạm vi cả nước, lực lượng này đã kiểm tra 1.862 vụ việc và phát hiện, xử lý 1.520 vụ xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, chiếm hơn 40% tổng số vụ vi phạm được xử lý. So với cùng kỳ tháng 5/2025, số vụ vi phạm tăng 370,6%, trong khi giá trị tang vật vi phạm tăng hơn 827%.

Nhiều vụ việc quy mô lớn đã được phát hiện tại các địa phương. Tại Ninh Bình, lực lượng chức năng thu giữ hơn 5.200 đôi giày giả mạo nhãn hiệu với tổng giá trị trên 3,7 tỷ đồng. Tại Bắc Ninh, hơn 280 sản phẩm trang sức giả mạo các thương hiệu nổi tiếng bị phát hiện với trị giá trên 3,1 tỷ đồng. Trong khi đó, tại Hưng Yên, gần 6.000 sản phẩm quần áo giả mạo các nhãn hiệu quốc tế cũng bị thu giữ.

Không chỉ trên thị trường nội địa, các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn được phát hiện tại khu vực biên giới. Mới đây, lực lượng Hải quan tại cửa khẩu Hữu Nghị đã phát hiện gần 15.000 sản phẩm mỹ phẩm và thời trang nghi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của nhiều thương hiệu nổi tiếng trên thế giới.

Thực tế cho thấy, hàng giả và hàng nhái hiện không còn xuất hiện đơn lẻ mà đang được tổ chức với quy mô ngày càng lớn, len lỏi qua nhiều kênh phân phối khác nhau, từ chợ truyền thống đến các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Tình trạng này không chỉ gây thiệt hại cho các doanh nghiệp sở hữu nhãn hiệu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng, làm méo mó môi trường cạnh tranh và tác động tiêu cực đến uy tín của thị trường Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

Trước những thách thức mới, Bộ Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ, dự kiến đưa vào triển khai trong năm 2026. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ hiệu quả cho công tác tra cứu, chia sẻ thông tin và phối hợp xử lý vi phạm giữa các cơ quan chức năng.

Những kết quả bước đầu từ đợt cao điểm thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg cho thấy quyết tâm và hiệu quả của các cơ quan chức năng trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, trong bối cảnh các hành vi vi phạm ngày càng gắn với công nghệ số và có yếu tố xuyên biên giới, cuộc đấu tranh chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, thực thi pháp luật và các đơn vị phát triển công nghệ nhằm bảo vệ hiệu quả tài sản trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh và thúc đẩy phát triển kinh tế số bền vững.