Nghiệm thu cơ sở đề tài khoa học về ảnh hưởng của mạng xã hội và trò chơi trực tuyến đến hành vi học sinh

Đề tài do TS. Tạ Thị Thuý Ngân, Hiệu trưởng trường Đại học Hải Dương làm chủ nhiệm, Trường Đại học Hải Dương là đơn vị chủ trì thực hiện. 

Hội đồng tư vấn đánh giá, nghiệm thu cơ sở họp đánh giá kết quả thực hiện đề tài “Đánh giá ảnh hưởng của việc sử dụng trò chơi trực tuyến, mạng xã hội đến hành vi lệch chuẩn của học sinh phổ thông trên địa bàn tỉnh Hải Dương” do Trường Đại học Hải Dương chủ trì thực hiện.

Theo báo cáo của nhóm nghiên cứu, đề tài đã tiến hành khảo sát trên 2.195 học sinh phổ thông trên địa bàn tỉnh Hải Dương (nay là phía Tây Hải Phòng) nhằm đánh giá mức độ sử dụng mạng xã hội, trò chơi trực tuyến và mối liên hệ với các hành vi lệch chuẩn trong học đường. Kết quả khảo sát cho thấy, các nền tảng mạng xã hội được học sinh sử dụng phổ biến nhất là Facebook (87,7%), TikTok (82,9%) và Zalo (67,2%).

Đáng chú ý, nghiên cứu chỉ ra khoảng 16,5% học sinh đang ở mức độ nghiện mạng xã hội từ vừa đến nặng, trong đó 11,8% ở mức độ vừa và 4,7% ở mức độ nặng. Bên cạnh đó, tỉ lệ học sinh sử dụng trò chơi trực tuyến ở mức độ cao và rất cao chiếm khoảng 16,6%.

Kết quả phân tích cho thấy mức độ sử dụng mạng xã hội và trò chơi trực tuyến có liên hệ với sự gia tăng các hành vi lệch chuẩn ở học sinh. Trong đó, việc sử dụng mạng xã hội có liên hệ rõ nhất với các hành vi vi phạm nội quy, quy định của nhà trường (r = .601) và các hành vi chưa phù hợp trong giao tiếp, ứng xử (r = .527). Phân tích hồi quy cũng chỉ ra rằng mức độ sử dụng mạng xã hội là một yếu tố quan trọng có khả năng dự báo sự xuất hiện của các hành vi lệch chuẩn nói chung ở học sinh (β = .464).

Một điểm mới của đề tài là việc áp dụng tiếp cận hệ thống sinh thái (eco-system approach) trong nghiên cứu và đề xuất giải pháp, với sự tham gia liên ngành giữa tâm lý học, giáo dục học, xã hội học và y học. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đã đề xuất mô hình ngăn ngừa và khắc phục đa tầng, xây dựng các quy trình can thiệp phù hợp cho từng nhóm học sinh, từ nhóm bình thường (ngăn ngừa) đến nhóm có nguy cơ cao và nhóm đã có biểu hiện nghiện (khắc phục).

Đề tài đồng thời nhấn mạnh sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các chuyên gia tâm lý, y tế trong việc hỗ trợ học sinh. Trong đó, nhà trường giữ vai trò trung tâm, kết hợp với sự hỗ trợ của chuyên gia tâm lý lâm sàng và y tế; đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của phụ huynh trong việc định hướng, điều chỉnh hành vi của học sinh khi sử dụng mạng xã hội và trò chơi trực tuyến.

Bên cạnh các giải pháp can thiệp, nhóm nghiên cứu còn xây dựng hệ thống bảng biểu, phụ lục khảo sát và dữ liệu chứng cứ, góp phần hỗ trợ các cơ quan quản lý giáo dục trong việc theo dõi, nhận diện sớm và dự báo nguy cơ xuất hiện các hành vi lệch chuẩn trong học đường.

Tại buổi nghiệm thu, Hội đồng đánh giá đề tài có hàm lượng khoa học và tính công phu cao. Các kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà đã xây dựng được quy trình triển khai mô hình cụ thể, xác định rõ vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình phòng ngừa và can thiệp.

Kết quả nghiên cứu của đề tài được nhận định là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị, cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp hữu ích cho các nhà trường và cơ quan quản lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời hỗ trợ học sinh phổ thông sử dụng mạng xã hội và trò chơi trực tuyến một cách an toàn, lành mạnh. 

Sau khi được Hội đồng tư vấn đánh giá, nghiệm thu cơ sở tại Trường Đại học Hải Dương, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp thu các ý kiến góp ý để chỉnh sửa, hoàn thiện nội dung và hồ sơ đề tài nộp về Sở Khoa học và Công nghệ để tiến hành thủ tục đánh giá, nghiệm thu cấp thành phố cũng như đăng ký, lưu giữ, công bố kết quả theo quy định