Hội hát chèo tàu Tổng Gối vào danh mục di sản quốc gia

Lễ hội truyền thống Hội hát chèo tàu tổng Gối, xã Tân Hội, huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Bộ VHTT&DL vừa ban hành Quyết định số 1351/QĐ-BVHTTDL đưa lễ hội truyền thống Hội hát Chèo tàu tổng Gối vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Diễn xướng hát Chèo tàu tổng Gối tại mùa lễ hội năm 2024. Ảnh: T.Toàn

Tổng Gối gồm bốn làng: Thượng Hội, Thúy Hội, Vĩnh Kỳ và Phan Long (xã Tân Hội, huyện Đan Phượng, TP Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với điệu hát Chèo tàu độc đáo.

Lễ hội truyền thống Chèo tàu tổng Gối diễn ra trong 2 ngày 14 và 15 tháng Giêng hằng năm, tại Khu di tích lịch sử Lăng Văn Sơn và Miếu Voi Phục, xã Tân Hội, huyện Đan Phượng.

Theo tích xưa kể lại, tướng Văn Dĩ Thành là một người con thuộc dòng dõi quan lại triều Trần, sinh ra ở vùng tổng Gối xưa.

Là một người học rộng tài cao, thông thạo kinh sử, ông đã có công chiêu mộ binh lính, huấn luyện quân nhân chống lại giặc Minh. Dưới sự lãnh đạo tài tình của ông, quân giặc đã chịu nhiều tổn thất nặng nề.

Sau khi ông hy sinh trên đất tổng Gối, để ca ngợi ân đức của tướng Văn Dĩ Thành, người dân tổng Gối đã sáng tạo ra loại hình nghệ thuật diễn xướng độc đáo Chèo tàu. Vào dịp rằm tháng Giêng hằng năm, người dân vùng tổng Gối lại tổ chức lễ hội truyền thống hát Chèo tàu.

Ngoài phần lễ, phần hội có màn hát Chèo tàu với các làn điệu đối đáp giữa hai tàu. Tàu là những chiếc thuyền rồng bằng gỗ, không để hạ thủy mà chèo tượng trưng trên cạn. Mỗi tàu 13 người gồm bà chúa tàu, 2 cái tàu và 10 con tàu.

Khi biểu diễn, bà chúa tàu đánh thanh la, 2 cái tàu lĩnh xướng và các con tàu hát họa theo. Phía sau là đôi voi với hai quản tượng có nhiệm vụ thổi tù và làm hiệu.

Nội dung của các bài hát trong diễn xướng Chèo tàu là những bài hát riêng và những bài hát đối đáp của “tàu” và “tượng”, đều nhằm ca ngợi công đức của Thành hoàng tổng Gối Văn Dĩ Thành. Hát Chèo tàu tổng Gối gồm 20 làn điệu, được chia thành các hình thức hát trình, hát thuyền và hát bỏ bộ.