Đề xuất Bộ Công an xây dựng tiêu chuẩn an ninh mạng cho hạ tầng AI thiết yếu

Bộ Khoa học và Công nghệ đang đề xuất giao Bộ Công an chủ trì xây dựng và ban hành bộ tiêu chuẩn an ninh mạng đối với hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các lĩnh vực thiết yếu. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm kiểm soát rủi ro và bảo đảm an ninh quốc gia trong bối cảnh AI ngày càng phát triển mạnh mẽ.

Theo dự thảo Nghị định do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì soạn thảo, Bộ Công an sẽ chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và an ninh mạng đối với các hoạt động liên quan đến AI. Cơ quan này có nhiệm vụ phát hiện, ngăn chặn, điều tra và xử lý các hành vi lợi dụng hệ thống AI để xâm phạm an ninh quốc gia, gây mất trật tự an toàn xã hội hoặc ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Đề xuất Bộ Công an xây dựng tiêu chuẩn an ninh mạng cho hạ tầng AI thiết yếu (Ảnh minh họa)

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là đề xuất giao Bộ Công an chủ trì xây dựng và ban hành các tiêu chuẩn an ninh mạng áp dụng cho hạ tầng AI quan trọng, đặc biệt trong các lĩnh vực thiết yếu và các khu vực huấn luyện AI. Đồng thời, Bộ Công an sẽ phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc xử lý các sự cố AI nghiêm trọng, nhất là những trường hợp có dấu hiệu đe dọa an ninh quốc gia hoặc gây bất ổn xã hội.

Theo cơ quan soạn thảo, trí tuệ nhân tạo đang trở thành công nghệ mũi nhọn của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, mang lại nhiều cơ hội phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, công nghệ này cũng đặt ra không ít thách thức trong công tác quản lý, đặc biệt là nguy cơ bị lạm dụng hoặc gây ra các sự cố ngoài kiểm soát.

Hiện nay, việc thiếu cơ chế phân loại và kiểm soát rủi ro đối với các hệ thống AI, cùng với việc chưa có quy định rõ ràng về truy xuất trách nhiệm khi xảy ra thiệt hại, đang tạo ra khoảng trống pháp lý đáng kể. Điều này đòi hỏi cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý để bảo đảm phát triển AI an toàn, bền vững.

Dự thảo Nghị định cũng đề xuất xây dựng các khu vực huấn luyện và khai thác dữ liệu an toàn, phục vụ xử lý những bộ dữ liệu quan trọng của quốc gia dưới cơ chế giám sát chặt chẽ. Mục tiêu là bảo đảm dữ liệu gốc không bị trích xuất trái phép, đồng thời nâng cao năng lực bảo mật cho hệ thống AI.

Bên cạnh đó, Cơ sở dữ liệu quốc gia về trí tuệ nhân tạo sẽ được xây dựng theo nguyên tắc “mở có kiểm soát”, với ba nhóm dữ liệu chính gồm: dữ liệu mở, dữ liệu có điều kiện và dữ liệu thương mại. Cách phân loại này nhằm vừa thúc đẩy chia sẻ, khai thác dữ liệu, vừa bảo đảm an toàn và quyền riêng tư.

Để thúc đẩy hệ sinh thái AI, dự thảo cũng đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa và các startup. Các chính sách bao gồm hỗ trợ tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu dùng chung; ưu tiên doanh nghiệp AI trong hoạt động mua sắm công; cũng như hình thành các cụm liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất cơ chế “Phiếu hỗ trợ phát triển trí tuệ nhân tạo” (AI Support Voucher). Đây là chứng từ điện tử cho phép tổ chức, cá nhân sử dụng để thanh toán chi phí thuê hạ tầng, mua dữ liệu hoặc sử dụng các dịch vụ kiểm thử an toàn, qua đó giảm chi phí và khuyến khích đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực AI.

Việc hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh cho AI được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam tận dụng hiệu quả cơ hội từ công nghệ này, đồng thời hạn chế tối đa các rủi ro tiềm ẩn trong kỷ nguyên số.