Chuẩn hóa dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu - mắt xích quan trọng trong chuyển đổi số quốc gia

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giao dịch điện tử năm 2023, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý – kỹ thuật cho các dịch vụ tin cậy thiết yếu trong nền kinh tế số.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, hướng tới việc tạo lập khuôn khổ đồng bộ về tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thông tin và quy trình vận hành đối với dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu – loại hình dịch vụ lần đầu tiên được luật hóa một cách đầy đủ trong hệ thống pháp luật Việt Nam. 

Theo nội dung quy chuẩn, QCVN 139:2025/BKHCN quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi đối với dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu, bao gồm: Hệ thống kỹ thuật, bảo đảm an toàn thông tin, quy trình cung cấp dịch vụ, kiểm soát vận hành, quản lý rủi ro và lưu trữ dữ liệu. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực, không thể chối bỏ và bảo mật của thông điệp dữ liệu trong suốt vòng đời giao dịch điện tử.

Về bản chất, chứng thực thông điệp dữ liệu là dịch vụ cung cấp bằng chứng pháp lý cho việc gửi – nhận – tồn tại của thông điệp điện tử trong môi trường số, giúp xác nhận thông điệp không bị sửa đổi, mất mát hay can thiệp trái phép trong quá trình truyền tải. Trong thực tiễn, dịch vụ này đặc biệt quan trọng đối với các giao dịch điện tử có giá trị pháp lý cao như hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử, giao dịch tài chính – ngân hàng, logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới.

Việc ban hành QCVN 139:2025/BKHCN không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng về thể chế nhằm xây dựng hạ tầng tin cậy số quốc gia. 

QCVN 139:2025/BKHCN áp dụng đối với tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu tại Việt Nam, ngoại trừ các dịch vụ chuyên dùng cho công vụ. Các đơn vị cung cấp dịch vụ có trách nhiệm tuân thủ đầy đủ yêu cầu về kỹ thuật, quy trình vận hành, bảo đảm an toàn thông tin, quản lý rủi ro, lưu trữ hồ sơ và sẵn sàng cung cấp dữ liệu phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước khi được yêu cầu.

Việc quy định rõ ràng không chỉ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, mà còn góp phần thiết lập kỷ cương thị trường, hạn chế rủi ro pháp lý và kỹ thuật trong quá trình cung cấp dịch vụ tin cậy số.

Quy chuẩn này được kỳ vọng sẽ là cơ sở để các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu đầu tư bài bản hơn vào hạ tầng kỹ thuật, an toàn thông tin và quản trị vận hành, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín trên thị trường. 

Việc ban hành QCVN 139:2025/BKHCN không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng về thể chế nhằm xây dựng hạ tầng tin cậy số quốc gia. Trong bối cảnh Luật Giao dịch điện tử 2023 chính thức có hiệu lực, quy chuẩn này sẽ góp phần bảo đảm tính minh bạch, an toàn và hợp pháp của các giao dịch điện tử, qua đó củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp và xã hội vào môi trường kinh doanh số.