Cao Bằng siết quản lý chất lượng nước sinh hoạt theo quy chuẩn kỹ thuật địa phương

Nhằm đảm bảo an toàn nguồn nước và bảo vệ sức khỏe người dân, UBND tỉnh Cao Bằng đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật địa phương QCĐP 01:2024/CB kèm theo Quyết định số 04/2024/QĐ-UBND ngày 2/2/2024, quy định giới hạn các thông số chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt trên địa bàn tỉnh. Quy chuẩn này là công cụ quan trọng giúp tăng cường giám sát, nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng nước, đồng thời phù hợp với điều kiện địa phương vùng cao.

Theo đó, quy chuẩn được xây dựng dựa trên các quy định quốc gia như QCVN 01-1:2018/BYT, Thông tư 41/2018/TT-BYT và Thông tư 26/2021/TT-BYT của Bộ Y tế. Tuy nhiên, QCĐP 01:2024/CB có điều chỉnh linh hoạt hơn để phù hợp với điều kiện nguồn nước, đặc điểm địa lý và hạ tầng cấp nước tại Cao Bằng.

Quy chuẩn áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân khai thác, sản xuất, phân phối nước sạch thông qua hệ thống cấp nước tập trung phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để các cơ quan quản lý giám sát chất lượng nước, các phòng thử nghiệm thực hiện kiểm nghiệm và các tổ chức chứng nhận đánh giá sự phù hợp. QCĐP 01:2024/CB không áp dụng đối với nước uống trực tiếp, nước khoáng, nước đóng chai, nước qua bình lọc hoặc các loại nước không sử dụng cho sinh hoạt hàng ngày.

Nước sạch đảm bảo quy chuẩn giúp người dân nâng cao chất lượng sống . Ảnh minh họa

Danh mục thông số kỹ thuật trong quy chuẩn được chia thành hai nhóm chính. Nhóm A gồm 8 thông số cảm quan và vi sinh quan trọng, như màu sắc, độ đục, mùi, vị, pH, tổng số vi khuẩn Coliform, E. coli... Các thông số này có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng và bắt buộc phải kiểm tra định kỳ. Cụ thể, độ đục không được vượt quá 5 NTU (NTU là viết tắt của Nephelometric Turbidity Unit, tức là đơn vị đo độ đục của nước theo phương pháp đo độ tán xạ ánh sáng), giá trị pH nằm trong khoảng từ 6,5 đến 8,5 để không gây ăn mòn hoặc ảnh hưởng đến đường tiêu hóa. Đặc biệt, vi sinh vật gây bệnh như E. coli hoặc Coliform phải bằng 0 trong 100 ml nước, nhằm đảm bảo không có nguy cơ gây tiêu chảy, nhiễm khuẩn đường ruột.

Nhóm B gồm các thông số hóa học, kim loại nặng, các chất bảo quản và sản phẩm phụ từ quá trình xử lý nước. Trong đó, nhiều chỉ tiêu quan trọng được nêu rõ giới hạn an toàn, ví dụ: hàm lượng nitrat không được vượt quá 50 mg/l, amoni không vượt quá 3 mg/l, chì không vượt quá 0,01 mg/l, asen không vượt quá 0,01 mg/l... Đây đều là các chất nếu vượt ngưỡng sẽ gây ngộ độc lâu dài hoặc tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính. Ngoài ra, nhóm này cũng bao gồm các chỉ tiêu như clor dư, chất hữu cơ dễ bay hơi, và các chất khử trùng dư thừa có thể phát sinh trong quá trình xử lý nước.

Việc giám sát và lấy mẫu nước sạch được quy định nghiêm ngặt. Các đơn vị cấp nước phải tiến hành lấy mẫu định kỳ theo tần suất quy định và gửi đến các phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025 để phân tích. Kết quả phân tích cần được báo cáo đầy đủ cho Sở Y tế và các cơ quan chức năng. Trường hợp phát hiện mẫu nước không đạt quy chuẩn, đơn vị cung cấp nước phải có biện pháp khắc phục ngay, đồng thời thông báo cho người dân và cơ quan quản lý.

Để đảm bảo hiệu quả triển khai, UBND tỉnh Cao Bằng giao Sở Y tế chủ trì phổ biến quy chuẩn đến tất cả các đơn vị cấp nước, cơ quan giám sát và người dân. Sở Y tế cũng có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đình chỉ hoạt động hoặc yêu cầu ngừng cấp nước nếu phát hiện nguồn nước không đảm bảo an toàn.

Điểm đáng chú ý là việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật địa phương về nước sạch giúp Cao Bằng có công cụ kiểm soát phù hợp hơn với điều kiện thực tế. Nguồn nước ở nhiều vùng trong tỉnh hiện nay chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi địa hình đồi núi, mưa nhiều, nguồn nước mặt và nước ngầm có nguy cơ bị ô nhiễm vi sinh và khoáng chất. Việc sử dụng quy chuẩn quốc gia trong quá khứ đôi khi không phản ánh chính xác rủi ro thực tế hoặc gây khó khăn cho các đơn vị cấp nước quy mô nhỏ.

Bên cạnh yêu cầu kỹ thuật, QCĐP 01:2024/CB còn đóng vai trò thúc đẩy các đơn vị cấp nước đầu tư cải thiện công nghệ xử lý, thay đổi quy trình vận hành, đảm bảo an toàn vệ sinh từ đầu vào đến đầu ra. Đây cũng là cơ hội để các địa phương khác học tập mô hình xây dựng tiêu chuẩn địa phương thay vì chỉ phụ thuộc vào quy định cấp quốc gia.

Trên thực tế, một số tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang... cũng đã bắt đầu xây dựng hoặc tham khảo mô hình quy chuẩn địa phương về nước sạch. Điều này không chỉ thể hiện trách nhiệm của chính quyền địa phương mà còn giúp người dân yên tâm hơn với nguồn nước mình đang sử dụng hàng ngày.

Việc áp dụng QCĐP 01:2024/CB được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống, phòng ngừa bệnh tật và đảm bảo quyền tiếp cận nước sạch của người dân Cao Bằng một cách bền vững. Đây là một bước tiến rõ ràng trong quản lý môi trường, y tế và phát triển bền vững tại địa phương.