Cảnh báo nguy cơ lừa đảo từ quảng cáo deepfake, AI trên nền tảng số

Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), trong bối cảnh thương mại điện tử và các nền tảng số phát triển mạnh mẽ, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bao gồm công nghệ deepfake và các thuật toán tự động, đang mang lại nhiều tiện ích cho hoạt động kinh doanh, quảng bá sản phẩm, kết nối người tiêu dùng và tối ưu hóa trải nghiệm trên môi trường số.

Tuy nhiên, cơ quan này cũng cảnh báo, các công nghệ AI hiện nay có khả năng tạo ra hình ảnh, video, giọng nói hoặc nội dung mô phỏng rất giống thật, khiến người tiêu dùng khó phân biệt giữa thông tin thật và thông tin giả.

Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, thời gian qua đã xuất hiện tình trạng một số đối tượng lợi dụng công nghệ deepfake để giả mạo người nổi tiếng, chuyên gia, bác sĩ, công an hoặc các tổ chức uy tín nhằm quảng cáo sai sự thật, bán hàng hóa không rõ nguồn gốc, thậm chí dẫn dụ người tiêu dùng tham gia các giao dịch có dấu hiệu lừa đảo.

Cảnh báo nguy cơ lừa đảo từ quảng cáo deepfake, AI trên nền tảng số

Bên cạnh đó, nhiều hình thức quảng cáo sử dụng AI còn tạo ra các nội dung cắt ghép, hình ảnh “trước - sau”, lời chứng thực giả hoặc các buổi phát sóng trực tiếp (livestream) giả mạo nhằm gây nhầm lẫn, đánh lừa người tiêu dùng.

Trước thực trạng trên, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã có văn bản gửi một số nền tảng số lớn như Shopee, Lazada, TikTok, Zalo và Meta đề nghị tăng cường thực thi trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường trực tuyến.

Cơ quan này khuyến nghị người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác khi tiếp cận các nội dung quảng cáo, livestream, video giới thiệu sản phẩm hoặc thông tin lan truyền trên không gian mạng, đặc biệt là các nội dung có sử dụng hình ảnh, giọng nói hoặc nhân vật được tạo dựng, chỉnh sửa bằng AI, deepfake và các công nghệ kỹ thuật số có khả năng gây nhầm lẫn.

Người tiêu dùng cũng cần thận trọng với các quảng cáo có dấu hiệu thổi phồng công dụng sản phẩm; sử dụng hình ảnh người nổi tiếng, chuyên gia hoặc cơ quan, tổ chức để tạo lòng tin nhưng không có căn cứ xác thực rõ ràng.

Theo khuyến cáo của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến, người tiêu dùng nên kiểm tra kỹ thông tin về người bán, nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, điều kiện giao dịch, chính sách bảo hành, đổi trả cũng như độ tin cậy của các đánh giá và phản hồi trên nền tảng.

Đồng thời, người tiêu dùng không nên chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân hoặc thực hiện giao dịch chỉ dựa trên các nội dung quảng cáo hấp dẫn hoặc mức giá thấp bất thường so với thị trường.

Cơ quan quản lý cũng khuyến nghị ưu tiên giao dịch thông qua các nền tảng, gian hàng và tài khoản đã được xác thực; chủ động tìm hiểu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau để đối chiếu, kiểm chứng trước khi đưa ra quyết định mua sắm.

Trong trường hợp phát hiện các dấu hiệu giả mạo, lừa đảo, quảng cáo sai sự thật hoặc hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, người dân cần kịp thời phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc sử dụng tính năng báo cáo của các nền tảng để được hỗ trợ xử lý.

Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, việc tăng cường cảnh giác và phối hợp phản ánh vi phạm sẽ góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng số an toàn, minh bạch và bền vững trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng phát triển mạnh mẽ.