Áp dụng ISO 50001:2011: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng cho doanh nghiệp Việt

Năng lượng hiện là yếu tố then chốt, giữ vai trò quan trọng trong mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh của tổ chức và doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu ngày càng tăng, nguồn cung có dấu hiệu hạn chế và chi phí năng lượng liên tục gia tăng, bài toán đảm bảo năng lượng phục vụ phát triển đang trở thành thách thức lớn đối với cả quốc gia và doanh nghiệp.

Trong khi việc tìm kiếm và phát triển các nguồn năng lượng mới như năng lượng tái tạo hay năng lượng thay thế đòi hỏi thời gian và nguồn lực lớn, thì giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm chi phí lại đang trở thành hướng đi thiết thực, thu hút sự quan tâm của nhiều tổ chức và doanh nghiệp.

Để hỗ trợ giải quyết vấn đề này, tháng 6/2011, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) đã ban hành tiêu chuẩn ISO 50001:2011 về hệ thống quản lý năng lượng. Đây được xem là công cụ quan trọng giúp các tổ chức xây dựng phương thức quản lý năng lượng một cách bài bản, có hệ thống và hiệu quả.

Năng lượng hiện là yếu tố then chốt, giữ vai trò quan trọng trong mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ảnh minh họa

ISO 50001:2011 không chỉ hướng tới mục tiêu cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng mà còn giúp doanh nghiệp tối ưu hóa toàn bộ các hoạt động liên quan đến năng lượng trong quá trình sản xuất. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần đảm bảo vận hành ổn định, giảm chi phí và hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.

Khi triển khai ISO 50001:2011, doanh nghiệp được tiếp cận một khung quản lý rõ ràng với các bước từ lập kế hoạch, thực hiện, theo dõi đến cải tiến. Nhờ đó, quá trình sử dụng năng lượng được kiểm soát chặt chẽ và liên tục được tối ưu. Điều này không chỉ giúp hạn chế lãng phí mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung cải tiến các thiết bị, quy trình tiêu thụ nhiều năng lượng, nâng cao hiệu quả vận hành.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy nhiều doanh nghiệp đã đạt được kết quả tích cực khi áp dụng tiêu chuẩn này. Điển hình là Công ty TNHH đầu tư ứng dụng sản xuất bao bì Việt (VIPACO) là một trong những doanh nghiệp sử dụng năng lượng trọng điểm ngành nhựa. Lãnh đạo công ty đã sớm nhận thức được tầm quan trọng của việc phải sử dụng năng lượng tiết kiệm nên năm 2019 là năm đầu tiên doanh nghiệp đã đưa hệ thống 50001:2011 vào áp dụng, tuy còn rất nhiều khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện nhưng nhờ đó đã giúp công ty đã tiết kiệm được 6,3% năng lượng cho cả năm. 

Do đặc thù của ngành bao bì, các thiết bị sản xuất chính của VIPACO luôn phải được gia nhiệt khi vận hành. Ngoài việc thu hồi nhiệt dư cung cấp cho công đoạn sau thì việc bố trí không gian làm việc của các phân xưởng cũng được tính toán khoa học để giảm thiểu hao phí năng lượng. Thiết bị sinh nhiệt được đặt sát phía ngoài, khí nóng sau khi tận dụng hết sẽ được quạt hút ra. Ở phía trung tâm phân xưởng, có hệ thống quạt đẩy không khí tươi bổ sung làm mát. Chính nhờ bố trí sản xuất hợp lý cùng với hệ thống lấy sáng và thông gió tự nhiên nên không khí trong phân xưởng của VIPACO luôn có sự đối lưu tốt, đảm bảo môi trường làm việc của công nhân, không làm tăng thêm chi phí nhiên liệu.

Công ty TNHH đầu tư ứng dụng sản xuất bao bì Việt (VIPACO) đã áp dụng ISO 50001:2011 và mang lại những thay đổi rõ rệt

Tại Công ty TNHH Đông Nam Á Lào Cai, việc áp dụng ISO 50001:2011 cũng mang lại những thay đổi rõ rệt. Nhận thức về tiết kiệm năng lượng của đội ngũ cán bộ, công nhân được nâng cao, từ đó thúc đẩy nhiều sáng kiến cải tiến trong vận hành thiết bị. Thông qua quá trình theo dõi và phân tích dữ liệu, các kỹ sư đã phát hiện những bất cập trong vận hành, như thiết bị hoạt động chưa đúng công suất thiết kế, làm tăng tiêu hao điện năng. Việc điều chỉnh kịp thời đã giúp cải thiện đáng kể hiệu quả sử dụng năng lượng.

Một trường hợp khác là Công ty Cổ phần Lương thực Thực phẩm Colusa Miliket. Doanh nghiệp này đã xây dựng hệ thống quản lý đồng bộ theo nhiều tiêu chuẩn quốc tế như ISO 9001, ISO 14001 và HACCP. Trên nền tảng đó, việc triển khai ISO 50001:2011 được xem là bước phát triển tiếp theo nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Để đảm bảo triển khai hiệu quả, Colusa Miliket đã phối hợp với các chuyên gia trong và ngoài nước để xây dựng hệ thống quản lý năng lượng phù hợp. Nhờ đó, doanh nghiệp trở thành một trong những đơn vị tiên phong tại TP. Hồ Chí Minh được chứng nhận ISO 50001:2011. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp công ty cải thiện hiệu suất sử dụng năng lượng khoảng 12% ngay trong năm đầu tiên và tiếp tục duy trì xu hướng cải thiện trong các năm tiếp theo.

Có thể thấy, ISO 50001:2011 mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, không chỉ về kinh tế mà còn về môi trường và quản trị. Việc triển khai tiêu chuẩn giúp nâng cao nhận thức sử dụng năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới phát triển bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng gia tăng và áp lực bảo vệ môi trường ngày càng lớn, ISO 50001:2011 đang trở thành giải pháp hiệu quả giúp doanh nghiệp Việt Nam kiểm soát năng lượng, tiết kiệm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc áp dụng tiêu chuẩn này không chỉ mang lại lợi ích trước mắt mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.