Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 22/2026/TT-BCT quy định về hoạt động xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Thông tư nhằm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Thông tư quy định cụ thể phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng đối với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan. Đồng thời, văn bản cũng làm rõ nguồn kinh phí cho hoạt động xây dựng, áp dụng và phổ biến tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, bao gồm ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác.
Hoàn thiện cơ chế xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia
Theo quy định, việc xây dựng và ban hành tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) phải tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật hiện hành, bảo đảm tính thống nhất, tránh chồng chéo giữa các lĩnh vực quản lý. Bộ Công Thương cũng đặt ra yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chia sẻ thông tin.
Đối với tiêu chuẩn quốc gia, Thông tư quy định rõ quy trình từ lập kế hoạch, xây dựng dự thảo, tổ chức thẩm định đến công bố. Việc lập kế hoạch được thực hiện theo chu kỳ hằng năm và 5 năm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các đơn vị liên quan trong từng khâu. Công tác rà soát, đánh giá hiệu quả áp dụng, cũng như sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ tiêu chuẩn được thực hiện theo quy định cụ thể nhằm bảo đảm tính cập nhật và phù hợp thực tiễn.
Về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, Thông tư quy định chi tiết trình tự xây dựng, thẩm định, lấy ý kiến, ban hành và tổ chức thực hiện. Trong đó, nhấn mạnh vai trò của Hội đồng thẩm định, trách nhiệm của các đơn vị chủ trì và yêu cầu đánh giá tác động trước khi ban hành nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của các quy chuẩn.
Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư là việc phân công rõ trách nhiệm cho các đơn vị thuộc Bộ. Theo đó, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công được giao vai trò chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng và trình Bộ trưởng ban hành các chương trình, kế hoạch và văn bản quy phạm pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.
Cục này đồng thời là đầu mối tham mưu giúp Bộ trưởng thống nhất quản lý hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do Bộ Công Thương xây dựng và ban hành; quản lý và cấp số hiệu QCVN; chủ trì xây dựng kế hoạch 5 năm, hằng năm về QCVN; đề xuất kế hoạch xây dựng TCVN gửi Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp, phê duyệt; đồng thời tổ chức triển khai các kế hoạch phổ biến, áp dụng sau khi được phê duyệt.
Bên cạnh đó, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công còn chủ trì thẩm định hồ sơ dự thảo TCVN, QCVN thuộc danh mục bí mật nhà nước; xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ các tiêu chuẩn, quy chuẩn theo phân công; chịu trách nhiệm về nội dung các văn bản do đơn vị chủ trì xây dựng; đồng thời thực hiện rà soát, đánh giá hiệu quả áp dụng trong thực tiễn.
Trong lĩnh vực quản lý chất lượng, Cục có trách nhiệm hướng dẫn, quản lý hoạt động chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; làm đầu mối hướng dẫn Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố tổ chức thực hiện đăng ký hoạt động đánh giá sự phù hợp chuyên ngành; đồng thời kiểm tra việc giải quyết các thủ tục hành chính liên quan theo quy định tại Nghị định số 22/2026/NĐ-CP và Thông tư này.
Ngoài ra, đơn vị còn được giao nhiệm vụ tổng hợp, quản lý dữ liệu về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; đề xuất phân bổ kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước cho hoạt động tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; nghiên cứu, đề xuất ký kết các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp; đồng thời là đầu mối hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của Bộ Công Thương.
Đối với Vụ Pháp chế, Thông tư quy định đơn vị này chủ trì thẩm định dự thảo Thông tư ban hành QCVN theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Các đơn vị khác thuộc Bộ có trách nhiệm đề xuất kế hoạch, chủ trì xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn trong lĩnh vực được phân công quản lý.
Việc ban hành Thông tư số 22/2026/TT-BCT được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, góp phần nâng cao chất lượng công tác xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, qua đó thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh và hội nhập kinh tế quốc tế.