Truy xuất nguồn gốc mở đường cho nông sản Đồng Tháp hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu về minh bạch thông tin, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững đang trở thành “tấm vé thông hành” đối với nông sản. Đối với tỉnh Đồng Tháp – địa phương có thế mạnh nông nghiệp của vùng Đồng bằng sông Cửu Long – truy xuất nguồn gốc (TXNG) không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà đang trở thành động lực chiến lược, góp phần nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu và tái cấu trúc ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Hiện nay, Đồng Tháp có gần 135.000ha cây ăn trái, sản lượng đạt trên 2,5 triệu tấn mỗi năm. Trong đó, sầu riêng và mít là những cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao và đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của thị trường trong nước lẫn xuất khẩu. Những năm gần đây, tỉnh tập trung triển khai cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Đến nay, toàn tỉnh đã có khoảng 51.000ha được cấp mã số vùng trồng cùng gần 500 cơ sở đóng gói đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu.

Truy xuất nguồn gốc mở đường cho nông sản Đồng Tháp hội nhập

Việc hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với hợp tác xã đã từng bước thay đổi phương thức sản xuất truyền thống từ nhỏ lẻ, manh mún sang liên kết chuỗi, đồng bộ về quy trình kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả hệ thống TXNG trong sản xuất nông nghiệp.

Theo ông Nguyễn Tấn Cường, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đồng Tháp cho biết: Việc xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, có tổ chức là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe. Ông cho rằng: “Trong điều kiện thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và tính minh bạch, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị là yêu cầu tất yếu, trong đó TXNG giữ vai trò then chốt”.

Trước đây, nông sản địa phương chủ yếu tiêu thụ qua thương lái nên việc ghi chép, lưu trữ thông tin sản xuất chưa được chú trọng. Tuy nhiên, khi tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt tại các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, yêu cầu về TXNG đã trở thành điều kiện bắt buộc.

Thực tế cho thấy, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và mức độ an toàn của sản phẩm. Vì vậy, minh bạch thông tin không chỉ giúp nâng cao uy tín sản phẩm mà còn tạo dựng niềm tin đối với thị trường. TXNG đang trở thành công cụ quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản. Nếu không đáp ứng được yêu cầu này, sản phẩm sẽ khó tiếp cận các thị trường có giá trị cao.

Từ thực tế đó, Đồng Tháp đã từng bước chuyển đổi tư duy từ “bán cái mình có” sang “sản xuất cái thị trường cần”, trong đó TXNG đóng vai trò trung tâm. Đặc biệt, TXNG không chỉ dừng lại ở việc dán tem QR lên sản phẩm mà là hệ thống dữ liệu xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị, từ khâu sản xuất, thu hoạch, đóng gói đến tiêu thụ. Điều này đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong tư duy và phương thức sản xuất của người nông dân.

Tại Đồng Tháp, nhiều mô hình sản xuất đã cho thấy hiệu quả rõ nét khi ứng dụng TXNG. Các hợp tác xã xoài tại xã Mỹ Thọ, Mỹ Hiệp; vùng quýt hồng Lai Vung; các vùng sản xuất lúa chất lượng cao đã triển khai nhật ký điện tử, mã số vùng trồng và hệ thống quản lý truy xuất. Mỗi sản phẩm từng bước được “định danh”, gắn với đầy đủ thông tin về vùng trồng, quy trình canh tác và tiêu chuẩn chất lượng.

Việc ứng dụng công nghệ số giúp đơn giản hóa quy trình quản lý sản xuất. Nông dân có thể cập nhật nhật ký sản xuất thông qua điện thoại thông minh hoặc thiết bị di động, dữ liệu được lưu trữ thành hồ sơ điện tử cho từng lô sản phẩm. Qua đó, góp phần nâng cao tính minh bạch, khả năng kiểm soát chất lượng cũng như hỗ trợ truy xuất thông tin nhanh chóng khi cần thiết.

Đáng chú ý, vai trò của hợp tác xã ngày càng được khẳng định trong việc tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và liên kết tiêu thụ. Đây là yếu tố quan trọng bảo đảm tính đồng bộ trong triển khai TXNG cũng như nâng cao hiệu quả liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp.

Việc triển khai TXNG tại Đồng Tháp cũng gắn liền với ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại. Tỉnh đang từng bước nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp như công nghệ blockchain trong quản lý chuỗi cung ứng, cảm biến IoT trong giám sát sản xuất, trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu sản xuất. Những công nghệ này góp phần nâng cao độ chính xác và minh bạch của thông tin, đồng thời hỗ trợ tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí, tăng năng suất và kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn.

Song song đó, công tác đào tạo, tập huấn và chuyển giao công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh. Theo các chuyên gia, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nông dân là yếu tố quyết định thành công của TXNG, bởi quá trình này không thể hiệu quả nếu người sản xuất không chủ động tham gia và thay đổi tư duy.

Có thể khẳng định, TXNG không chỉ là công cụ quản lý mà còn là giải pháp quan trọng để xây dựng niềm tin đối với thị trường và người tiêu dùng. Đây cũng là nền tảng để nông nghiệp Đồng Tháp phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch và hội nhập quốc tế. Với định hướng rõ ràng cùng sự tham gia đồng bộ của hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân, TXNG sẽ tiếp tục là “đòn bẩy” quan trọng, góp phần đưa nông sản Đồng Tháp vươn xa, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.