Thể hiện rõ xu hướng mở rộng không gian về thể chế cho Thủ đô

Làm rõ hơn giới hạn và cơ chế kiểm soát

ĐBQH Nguyễn Hải Nam (TP. Huế) đánh giá, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được soạn thảo tương đối kỹ lưỡng. Trong đó, phân cấp, phân quyền mạnh cho thành phố Hà Nội để chủ động hơn trong công việc; thí điểm những chính sách mới để có những hướng đi mới góp phần phát triển mạnh hơn về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phục vụ sự phát triển chung; nêu rõ ai làm, thời gian làm và trách nhiệm như thế nào.

Dự thảo Luật lần này thể hiện rõ xu hướng mở rộng không gian về thể chế cho Thủ đô và các vấn đề cốt lõi như thiết kế một cơ chế để sao cho khuôn khổ hệ thống pháp luật chung tiến tới một không gian có mức độ khác biệt.

Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam, cơ chế đặc thù cần được xác định trên các tiêu chí chặt chẽ, có giới hạn rõ ràng, gắn với những đặc điểm riêng có của Thủ đô và kiểm chứng được về hiệu quả; đồng thời, cần tính toán nếu mở rộng ngoại lệ thì bảo đảm tính thống nhất, ổn định của hệ thống pháp luật.

Dự thảo Luật sửa đổi lần này có 3 đột phá nổi trội. Thứ nhất, đột phá về thể chế, giao cho Thành phố Hà Nội 192 thẩm quyền quyết định. Thứ hai, không gian phát triển khu vực vùng; những cơ chế đặc biệt về tài chính đô thị. Thứ ba, phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo có rủi ro và chấp nhận thất bại để phát triển.

Tán thành việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền Thủ đô, đi kèm với mở rộng thẩm quyền, có cơ chế kiểm soát tương xứng để phát triển, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Hải Nam cho rằng, cũng cần rà soát kỹ lưỡng trong 3 lĩnh vực: quy hoạch; đất đai; thẩm quyền đầu tư.

Theo đó, phải rà soát kỹ lưỡng, đặc biệt là những quy trình thủ tục, kỹ thuật điều hành để tăng tính ổn định lâu dài của Luật; tránh trùng lặp, bảo đảm tính minh bạch và tính khả thi, khả năng áp dụng. Về liên kết vùng, cần làm rõ hơn để Thành phố Hà Nội thực sự là trung tâm điều phối và dẫn dắt phát triển vùng chứ không chỉ đơn thuần là mở rộng không gian địa lý.

Liên quan đến quy định tại Điều 8 và Điều 9 về thẩm quyền ban hành văn bản và cơ chế thí điểm, dự thảo Luật đã mở rộng đáng kể không gian thể chế cho thành phố Hà Nội, cho phép thành phố ban hành các quy định khác với quy định của cơ quan Trung ương. Đại biểu Nguyễn Hải Nam cho rằng, cần có những quyết định về thí điểm cơ chế, chính sách mới, thậm chí khác với Luật.

“Mặc dù đây là một hướng tiếp cận rất mạnh và có tư duy đổi mới nhưng cần làm rõ hơn giới hạn và cơ chế kiểm soát và rà soát tương ứng để vừa cho phép quy định khác vừa phải bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, tính ổn định của pháp luật khi thẩm quyền quyết định chủ yếu ở cấp địa phương”, đại biểu Nguyễn Hải Nam nêu quan điểm.

Bổ sung quy định trình tự, thủ tục lấy ý kiến điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô

ĐBQH Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) nhận thấy, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này đã phân cấp, phân quyền rất mạnh, triệt để và đa ngành trên tất cả các lĩnh vực từ quản lý hành chính đến phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng, phân quyền nhiều, mạnh nhưng quy định xử lý vi phạm, loại trừ và miễn trách nhiệm pháp lý (Điều 34) trong dự thảo Luật còn đơn giản.

“Việc miễn trừ trách nhiệm mới chỉ đặt ra hai điều kiện là: không tư lợi; tuân thủ đầy đủ các quy trình theo đúng quy định. Tôi cho rằng, quy định như vậy là chưa đủ để chúng ta xác định được trách nhiệm của mỗi cán bộ, mỗi tổ chức, mỗi cá nhân thực hiện để đảm bảo không làm sai lệch chính sách và không để lại hậu quả”. Do vậy, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị cần bổ sung thêm nội dung tại Điều 34 để bảo đảm quy định cho đầy đủ, chặt chẽ.

“Theo quan điểm hiện nay, “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Đối với vấn đề này, phải có hành lang pháp lý đủ mạnh để xây dựng và phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới, đồng nghĩa với việc đó là mỗi cán bộ, mỗi lãnh đạo, mỗi tổ chức, cá nhân của Thủ đô phải có trách nhiệm đúng mức trước khi đưa ra quyết định, trước khi hành động”, đại biểu Lê Hữu Trí nêu quan điểm.

Về quy hoạch Thủ đô tại Điều 10 dự thảo Luật, ĐBQH Sùng A Lềnh (Lào Cai) đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu, xem xét bổ sung thêm một điểm mới tại khoản 3 về quy định trình tự, thủ tục lấy ý kiến rộng rãi của Nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội và chuyên gia khi lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô.

Bởi, dự thảo Luật hiện đang giao HĐND thành phố quy định nội dung, hồ sơ quy hoạch nhưng chưa quy định rõ trách nhiệm lấy ý kiến Nhân dân. Việc bổ sung nội dung này sẽ bảo đảm Quy hoạch tổng thể Thủ đô thực sự “của dân, do dân, vì dân”, đồng thời nâng cao tính khả thi và giảm khiếu nại về sau.