‘Siêu thực phẩm’ quý hiếm thứ 3 thế giới của Việt Nam xuất khẩu hàng nghìn tấn mỗi năm, không chỉ là gia vị mà còn là thuốc đông y của người Việt

Việt Nam sở hữu một loại cây gia vị quý hiếm thứ 3 thế giới chỉ sau nghệ tây và vani, đó chính là bạch đậu khấu.

Theo số liệu từ Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam, từ đầu năm đến nay, nước ta đã xuất khẩu thành công 2.628 tấn bạch đậu khấu – nhục đậu khấu (BĐK – NĐK), với tổng giá trị xuất khẩu đạt 19,4 triệu USD, tăng 10,9% so với cùng kỳ năm 2022. Trong đó, thị trường lớn nhất của BĐK – NĐK là Trung Quốc với lượng xuất khẩu lên đến 750 tấn kể từ đầu năm. Hà Lan và Mỹ lần lượt chiếm vị trí thứ hai và thứ ba, với 589 tấn và 403 tấn. Các doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực xuất khẩu bao gồm Nedspice Việt Nam, Olan Việt Nam và Tuấn Minh.

Trong năm 2022, Việt Nam đã đạt doanh thu 32,4 triệu USD từ việc xuất khẩu 5.589 tấn bạch đậu khấu.

Nhục đậu khấu hay ngọc khấu, có tên khoa học là Myristica fragrans, là một loại thực vật có hoa. Nguồn gốc của nhục đậu khấu xuất phát từ vùng đảo Molucca ở Thái Bình Dương và phân bố chủ yếu tại các khu vực châu Á như Malaysia, Ấn Độ, Trung Quốc, Campuchia, Việt Nam và các khu vực phía tây Thái Bình Dương. Tại Việt Nam, cây nhục đậu khấu thường được tìm thấy nhiều nhất ở các vùng phía nam.

Đây là một loại cây thảo cao khoảng 2-3m, sống lâu năm, với rễ mọc bò và lá mọc thành 2 dãy. Cụm hoa hình bông màu trắng mọc thành quả, và mùa thu là thời điểm thu hoạch khi quả chuyển sang màu vàng xanh (gần chín). Đây là loại cây chỉ đậu quả ít nhất sau 2 năm và thường sẽ hái cây trên 3 năm

Nghiên cứu từ tổ hợp khoa học Texas A&M của Mỹ đã chỉ ra rằng bạch đậu khấu có thể được coi là một "siêu thực phẩm," có khả năng giúp duy trì cơ thể săn chắc và giảm mỡ một cách đặc biệt hiệu quả. Công trình nghiên cứu do GS Luis Cisneros-Zevallos từ Trường Đại học Khoa học Đời sống và Nông nghiệp Texas A&M cùng với Texas A&M AgrLife dẫn đầu đã chỉ ra rằng bạch đậu khấu không chỉ làm tăng cảm giác ngon miệng mà còn hỗ trợ giảm béo và giảm viêm một cách hiệu quả.

Trong các thí nghiệm trên chuột, bạch đậu khấu đã làm tiêu hao năng lượng một cách hiệu quả và giảm lượng chất béo đáng kể bằng cách điều chỉnh các mạch thần kinh liên quan đến quá trình phân giải mô mỡ và quá trình hô hấp tế bào ở gan và cơ xương.

Ở Việt Nam, bạch đậu khấu không chỉ được sử dụng như một loại gia vị mà còn được coi là một loại thuốc đông y, thường được sử dụng trong các vấn đề sức khỏe như chán ăn, đau họng, cảm lạnh, ợ hơi, co thắt bụng...

Theo một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Thực phẩm Thuốc vào năm 2006, bột nhục đậu khấu được xác định chứa đựng các thành phần có đặc tính kháng khuẩn. Ngoài ra, một nghiên cứu khác được công bố trên Tạp chí Kỹ thuật di truyền và Công nghệ sinh học vào năm 2013 đã chỉ ra sự hiện diện của 32 hợp chất trong nhục đậu khấu có hoạt tính chống oxy hóa, giảm đau, giãn cơ và kháng khuẩn. Nhục đậu khấu cũng chứa hợp chất có tính chất tương tự như tinh dầu bạc hà, giúp giảm đau hiệu quả.

Hiện nay, loại nhục đậu khấu được sử dụng phổ biến nhất là hạt nhục đậu khấu, chúng được ứng dụng làm gia vị thông thường và được tích hợp trong các bài thuốc đông y để chữa bệnh.