Ngoại giao kết nối, kiến tạo tương lai bền vững cho ngành cà phê toàn cầu

Mới đây, tại Hà Nội, Hội nghị Cà phê Quốc tế 2026 quy tụ đại diện 21 phái đoàn ngoại giao, cùng các tổ chức, doanh nghiệp và chuyên gia trong lĩnh vực cà phê, mở ra một không gian đối thoại đa phương giữa ngoại giao và kinh tế.

Quang cảnh hội nghị

Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận là Tầm nhìn Chiến lược GCA (Liên minh Cà phê Toàn cầu - Global Coffee Alliance) 2040, hướng tới xây dựng hệ sinh thái cà phê toàn cầu dựa trên nền tảng công nghệ, đồng thời cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Theo đó, lộ trình phát triển được chia thành ba giai đoạn, từ thúc đẩy chuyển đổi số và kết nối cộng đồng sản xuất - tiêu dùng, đến tái tạo hệ sinh thái và nâng cao giá trị gia tăng, trước khi tiến tới mục tiêu dài hạn là phát triển sinh kế bền vững gắn với định hướng phát thải ròng bằng 0.

Ông Trần Chí Dũng, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, đưa ra khái niệm “Chuỗi cung ứng ngoại giao”, một mô hình kết hợp giữa hợp tác ngoại giao và công nghệ nhằm tối ưu hóa hoạt động giao thương xuyên biên giới. Theo ông, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào chuỗi cung ứng có thể giúp giảm chi phí, tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả vận hành, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi giá trị cà phê ngày càng mở rộng.

Phát biểu tại hội nghị, Ngài Saadi Salama, Đại sứ Nhà nước Palestine tại Việt Nam, Trưởng Đoàn Ngoại giao nhấn mạnh rằng cà phê không chỉ là một mặt hàng thương mại mà còn mang giá trị văn hóa và ngoại giao, đóng vai trò như một “nhịp cầu kết nối” giữa các quốc gia. Quan điểm này cũng phần nào phản ánh cách tiếp cận xuyên suốt của hội nghị: Đặt ngành cà phê trong một hệ quy chiếu rộng hơn, không chỉ là kinh tế mà còn là hợp tác phát triển và giao lưu văn hóa.

Bà Lê Hoàng Diệp Thảo, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc TNI King Coffee

Cùng với định hướng chiến lược, hội nghị cũng ghi nhận các đề xuất cụ thể nhằm cải thiện hạ tầng thương mại ngành cà phê. Ở góc độ doanh nghiệp, bà Lê Hoàng Diệp Thảo, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc TNI King Coffee cho rằng ngành cà phê đang đứng trước “cơn sóng lớn” của những biến động toàn cầu, và không một quốc gia hay doanh nghiệp nào có thể tự mình giải quyết. Bà nhấn mạnh vai trò của các mô hình hợp tác công - tư và sự liên kết đa quốc gia trong việc xây dựng một chuỗi giá trị bền vững, trong đó lợi ích của người nông dân cần được đặt ở vị trí trung tâm.

Các tham luận từ đại diện quốc tế mang đến nhiều góc nhìn thực tiễn về sự phát triển không đồng đều của ngành cà phê giữa các quốc gia. Đại diện từ Haiti bày tỏ mong muốn học hỏi kinh nghiệm từ Việt Nam và các nước ASEAN để phát triển ngành cà phê gắn với bản sắc văn hóa và tăng trưởng kinh tế. Câu chuyện từ Timor-Leste lại cho thấy một hướng đi khác, khi quốc gia này tập trung vào phát triển cà phê hữu cơ và đã tiếp cận được nhiều thị trường khó tính.

Trao đổi tại hội nghị, Tiến sĩ Phạm S, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng nhận định xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chuyển dịch rõ rệt sang các sản phẩm thân thiện với môi trường. Dù diện tích canh tác hữu cơ còn hạn chế, nhu cầu thị trường lại tăng nhanh, mở ra cơ hội đáng kể cho các quốc gia có chiến lược phù hợp.

Đối với Lào, những thách thức lại nằm ở năng suất và phương thức canh tác. Đại diện nước này cho biết sản lượng cà phê còn khiêm tốn do phụ thuộc vào tập quán sản xuất truyền thống. Phân tích thêm về vấn đề này, Tiến sĩ Phạm S cho rằng tiềm năng phát triển vẫn rất lớn nếu có sự cải thiện về giống cây và kỹ thuật, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hợp tác khu vực trong việc chuyển giao công nghệ và quy hoạch vùng trồng.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm

Xuyên suốt hội nghị, các ý kiến đều hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái cà phê toàn cầu có tính liên kết cao hơn, trong đó các yếu tố như công bằng thương mại, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường được đặt song hành. Việc ký kết Tuyên bố Liên minh Cà phê Toàn cầu 2026, với sự tham gia của các đại diện ngoại giao và các bên liên quan, được xem là bước đi mang tính biểu tượng cho nỗ lực này.

Trong bối cảnh Việt Nam hiện là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới và giữ vị trí dẫn đầu về Robusta, việc đăng cai và thúc đẩy các sáng kiến hợp tác quốc tế cho thấy xu hướng chuyển dịch vai trò, từ một nước sản xuất sang một tác nhân tích cực hơn trong việc định hình chuỗi giá trị toàn cầu. Hội nghị lần này, vì vậy, không chỉ dừng lại ở một diễn đàn trao đổi, mà còn phản ánh những chuyển động mới của ngành cà phê trong tiến trình hội nhập và tái cấu trúc theo hướng bền vững hơn.