Ngân hàng Nhà nước đề xuất 15 dấu hiệu nhận diện giao dịch tài sản mã hóa đáng ngờ

Theo dự thảo đang được Ngân hàng Nhà nước lấy ý kiến, lần đầu tiên các dấu hiệu nhận diện giao dịch đáng ngờ đối với tài sản mã hóa được quy định cụ thể trong văn bản pháp luật. Đây sẽ là cơ sở để các tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản mã hóa thực hiện nhận diện khách hàng, giám sát và báo cáo các giao dịch tiềm ẩn rủi ro.

Điều 33a Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Luật Phòng, chống rửa tiền đang đề xuất bổ sung 15 dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa...

Đáng chú ý, cơ quan quản lý không chỉ xem xét giá trị giao dịch mà còn tập trung vào hành vi của người sử dụng. Theo đó, các trường hợp cố tình chia nhỏ giao dịch nhằm né tránh ngưỡng nhận diện khách hàng hoặc ngưỡng báo cáo, hay liên tiếp thực hiện các giao dịch giá trị lớn trong thời gian ngắn nhưng không có mục đích kinh doanh rõ ràng sẽ bị đưa vào diện theo dõi. Việc nạp tiền, mua bán rồi rút tài sản mã hóa ngay sau khi mở tài khoản, nếu không phù hợp với hồ sơ khách hàng, cũng được coi là dấu hiệu cần giám sát.

Dự thảo cũng đề xuất tăng cường kiểm soát các hành vi có dấu hiệu che giấu nguồn gốc tài sản. Những trường hợp sử dụng công cụ làm mờ dấu vết giao dịch, liên tục chuyển đổi giữa nhiều loại tài sản mã hóa hoặc chấp nhận chi phí giao dịch, mức thua lỗ bất thường mà không có lý do hợp lý đều có thể bị xếp vào nhóm đáng ngờ. Tương tự, việc tập trung tài sản từ nhiều ví về một địa chỉ hoặc nhanh chóng phân tán tài sản sang nhiều ví khác nhau cũng sẽ thuộc diện giám sát chặt chẽ.

Bên cạnh đó, dự thảo đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu minh bạch thông tin khách hàng. Các trường hợp từ chối hoặc chậm cung cấp hồ sơ nhận biết khách hàng, không giải trình được nguồn gốc tài sản, sử dụng thông tin thiếu nhất quán hoặc có dấu hiệu giả mạo đều được đánh giá là có mức độ rủi ro cao. Việc truy cập nền tảng thông qua công cụ che giấu danh tính hoặc sử dụng địa chỉ Internet không phù hợp với khu vực địa lý đã xác minh cũng có thể trở thành tín hiệu cảnh báo.

Không chỉ nhắm tới các đối tượng cố tình che giấu giao dịch, dự thảo còn tính đến nguy cơ người dùng bị lợi dụng làm trung gian chuyển tiền. Những cá nhân có hiểu biết hạn chế về tài sản mã hóa nhưng lại phát sinh giao dịch giá trị lớn, tần suất cao hoặc thực hiện giao dịch theo chỉ dẫn của bên thứ ba có thể bị xem xét là trường hợp đứng tên hộ hoặc bị lôi kéo tham gia hoạt động tiềm ẩn rủi ro.

Ở khía cạnh xuyên biên giới, cơ quan quản lý đề xuất tăng cường giám sát các giao dịch liên quan đến nền tảng chưa đăng ký, chưa được cấp phép hoặc có liên hệ với các quốc gia, vùng lãnh thổ có cơ chế phòng, chống rửa tiền bị đánh giá là còn yếu.

Hiện Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo này trước khi hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền xem xét.