Liên hiệp Hội Việt Nam đề xuất trẻ hóa đội ngũ khoa học công nghệ

Sáng 18/5 tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức tọa đàm kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam trong kiến tạo mô hình tăng trưởng mới”.

Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các Liên hiệp Hội địa phương trên cả nước, quy tụ đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp và tổ chức thành viên tham dự.

Năm 2026, Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam diễn ra trong bối cảnh cả nước đang tăng tốc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam

Phát biểu khai mạc tọa đàm, TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho biết, hệ thống Liên hiệp Hội hiện có 126 hội thành viên, gồm 92 hội ngành toàn quốc và 34 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng 575 tổ chức khoa học và công nghệ.

Theo ông Phan Xuân Dũng, toàn hệ thống hiện quy tụ khoảng 3,7 triệu hội viên, trong đó có khoảng 2,2 triệu trí thức, chiếm 32,5% tổng số trí thức cả nước.

Nhấn mạnh vị thế ngày càng được nâng cao của Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu, ông dẫn số liệu của Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO) công bố tại Geneva cho thấy chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) của Việt Nam năm 2025 đứng thứ 44/139 quốc gia và nền kinh tế.

“Chúng ta phải quyết tâm rằng bằng trí tuệ tổ chức Việt Nam thì không có gì mà không thể làm được”, ông Phan Xuân Dũng nhấn mạnh.

Tại tọa đàm, TS. Bùi Thanh Tùng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Hải Phòng, đã phân tích sâu về mô hình tăng trưởng mới mà Việt Nam đang hướng tới.

Theo ông, nền kinh tế đang chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên tài nguyên và lao động giá rẻ sang mô hình tăng trưởng dựa trên kinh tế tri thức, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo, gắn chặt với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Bùi Thanh Tùng cho rằng Nghị quyết 57-NQ/TW đã đặt ra 5 điểm đột phá quan trọng mà Liên hiệp Hội Việt Nam cần bám sát để phát huy vai trò dẫn dắt.

Trong đó, dữ liệu được xác định là nguồn tài nguyên mới, còn các công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và công nghệ bán dẫn trở thành trục phát triển chiến lược.

Đáng chú ý, lần đầu tiên chủ trương chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu khoa học được thể chế hóa thành chính sách, mở ra hành lang pháp lý thông thoáng cho các ý tưởng đổi mới sáng tạo mang tính đột phá.

Về mục tiêu phát triển, Nghị quyết 57 đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp tối thiểu 30% GDP vào năm 2030; chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt 2% GDP; đồng thời dành ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho khoa học công nghệ.

Bên cạnh đó, Việt Nam hướng tới xây dựng từ 5 đến 10 doanh nghiệp công nghệ số có năng lực cạnh tranh ngang tầm các nước tiên tiến; thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu đặt trung tâm nghiên cứu tại Việt Nam và định vị các trường đại học là trung tâm của hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Một mục tiêu khác được nhấn mạnh là phủ sóng 5G toàn quốc, đưa Việt Nam vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á và nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số.

TS. Nguyễn Quang Đồng, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Truyền thông số Việt Nam

Đại diện Hội Truyền thông số Việt Nam, ông Nguyễn Quang Đồng, Ủy viên Ban Thường vụ kiêm Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông, cho biết tổ chức này hiện có 5 ban chuyên môn và 16 đơn vị trực thuộc, tập trung vào ba lĩnh vực trọng tâm gồm góp ý thể chế chính sách, phát triển thị trường khoa học công nghệ và đào tạo nhân lực số.

Theo ông Nguyễn Quang Đồng, Hội Truyền thông số Việt Nam hiện tham gia trực tiếp vào ban biên tập và tổ soạn thảo của hai dự án luật lớn là Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Công nghiệp công nghệ số.

Ngoài ra, Hội cũng tham gia góp ý cho nhiều dự thảo luật quan trọng khác như Luật Khoa học công nghệ sửa đổi, Luật Chuyển đổi số, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật Thương mại điện tử.

Ở góc độ doanh nghiệp, TS. Lê Anh Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam, cho biết đến hết năm 2025, Việt Nam có khoảng 1,02 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó hơn 97% là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

TS. Lê Anh Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo

Khu vực này hiện đóng góp khoảng 45% GDP và tạo việc làm cho hơn 16 triệu lao động. Tuy nhiên, năng suất lao động của Việt Nam vẫn ở mức thấp so với khu vực khi năm 2024 chỉ đạt khoảng 221,9 triệu đồng/người lao động, tương đương 9.182 USD.

Theo TS. Lê Anh Hưng, “điểm nghẽn” lớn nhất của doanh nghiệp trong chuyển đổi số không nằm ở thiếu công nghệ hay thiếu vốn, mà là thiếu lộ trình hành động cụ thể, dẫn tới đầu tư dàn trải và hiệu quả chưa bền vững.

Ông đề xuất Liên hiệp Hội Việt Nam cần chuyển mạnh sang vai trò dẫn dắt và điều phối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết nối đúng nguồn lực, đúng chuyên gia và đúng thời điểm cho doanh nghiệp.

Tại phiên tọa đàm bàn tròn, các diễn giả cũng thống nhất đưa ra ba kiến nghị lớn đối với ban lãnh đạo nhiệm kỳ tới của Liên hiệp Hội Việt Nam.

Quang cảnh phiên tọa đàm bàn tròn

Theo đó, Liên hiệp Hội cần chủ động đề xuất sửa đổi các quy định pháp lý chưa phù hợp với hoạt động của tổ chức hội; trẻ hóa đội ngũ thành viên, thu hút các nhà khoa học trẻ dưới 30 tuổi trong các lĩnh vực công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn và bán dẫn; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong hệ thống 126 tổ chức thành viên, từ quản trị điều hành đến ứng dụng AI trong hoạt động chuyên môn.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là động lực then chốt để Việt Nam kiến tạo mô hình tăng trưởng mới, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.