Đổi mới sáng tạo: Động lực then chốt cho phát triển nhanh và bền vững

Hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới do Liên hợp quốc phát động, sáng 21/4, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ hưởng ứng năm 2026 với mục tiêu lan tỏa mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội. Sự kiện không chỉ là hoạt động hưởng ứng một sáng kiến toàn cầu mà còn là dịp để Việt Nam khẳng định quyết tâm chính trị trong việc đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột của mô hình phát triển, là động lực chủ đạo thúc đẩy tăng trưởng dựa trên năng suất, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện bền vững chất lượng cuộc sống của người dân.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, ngày 21/4 mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, khẳng định vai trò trung tâm của sáng tạo và đổi mới sáng tạo trong phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh và cạnh tranh ngày càng gay gắt, đổi mới sáng tạo không chỉ là xu hướng mà đã trở thành động lực then chốt, quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định

Việc Liên hợp quốc lựa chọn ngày 21/4 là Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới cũng gửi đi thông điệp rõ ràng: trước những thách thức toàn cầu ngày càng phức tạp, không quốc gia nào có thể phát triển bền vững nếu tiếp tục dựa vào tư duy, cách làm và mô hình cũ. Đối với Việt Nam, việc hưởng ứng ngày này không chỉ mang ý nghĩa hội nhập mà còn là cơ hội để khẳng định quyết tâm đưa đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, năm 2026, Việt Nam lựa chọn hai thông điệp xuyên suốt: “Đổi mới sáng tạo - Hành động đột phá, lan tỏa kết quả” và “Đổi mới sáng tạo - Chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực”. Những thông điệp này thể hiện rõ định hướng: đổi mới sáng tạo không chỉ dừng lại ở ý tưởng hay nghiên cứu mà phải được cụ thể hóa bằng hành động, tạo ra kết quả thực chất và đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của đất nước.

Lễ hưởng ứng năm nay diễn ra trong bối cảnh hệ thống pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện; hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tiếp tục phát triển; các nền tảng của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia từng bước được củng cố. Đây được xem là thời điểm quan trọng để chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực thi hiệu quả, đưa chính sách đi vào cuộc sống.

Tại sự kiện, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, nhấn mạnh vai trò then chốt của đổi mới sáng tạo trong phát triển bền vững, gắn với tầm nhìn toàn cầu và định hướng phát triển của Việt Nam. Theo bà, đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu, giúp các quốc gia biến thách thức thành cơ hội. Việt Nam cần tiếp tục xây dựng hệ sinh thái hợp tác, thúc đẩy chuyển đổi số, phát huy vai trò của thế hệ trẻ để chuyển hóa ý tưởng thành giải pháp cụ thể, từng bước trở thành điểm sáng về đổi mới sáng tạo trên bản đồ thế giới.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam

Một điểm nhấn đáng chú ý trong khuôn khổ sự kiện là Diễn đàn phát triển hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo. Đây là không gian để các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế cùng trao đổi về cơ chế, chính sách, mô hình tổ chức cũng như kinh nghiệm triển khai các trung tâm đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Tại phiên thảo luận đã thu hút sự tham gia của nhiều đơn vị như Cục Đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội và Tổ chức Hợp tác phát triển Đức (GIZ). Các ý kiến tập trung làm rõ vai trò của trung tâm đổi mới sáng tạo như một thiết chế trung gian quan trọng, giúp kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Bên cạnh đó, diễn đàn cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách và phát triển hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo theo hướng đồng bộ, gắn với nhu cầu thị trường và bài toán thực tiễn của từng ngành, địa phương. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia trong thời gian tới.

Năm 2026 đánh dấu năm thứ năm Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới. Thông qua sự kiện cùng chuỗi hoạt động liên quan, Việt Nam tiếp tục khẳng định quyết tâm đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển chủ đạo, góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.