Việt Nam hướng tới tăng trưởng hai con số

Diễn đàn do Liên minh Niềm tin số tổ chức, phối hợp chuyên môn cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và MoMo đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính.

Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an 

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phạm Thế Tùng - Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, trong bối cảnh AI và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, niềm tin số đang trở thành nền tảng cốt lõi cho sự phát triển bền vững của kinh tế số và hệ thống tài chính hiện đại.

Theo Thứ trưởng Bộ Công an, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, hướng tới tăng trưởng hai con số trong năm nay và các giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, tăng trưởng của nền kinh tế số, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, sẽ không thể bền vững nếu không được đặt trên nền tảng của niềm tin. Ông cho rằng niềm tin trong môi trường số không còn là yếu tố cảm tính mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để các giao dịch được thực hiện và các quyết định tài chính được xác lập.

Thứ trưởng Phạm Thế Tùng cho biết, phương thức quản trị rủi ro hiện nay đang thay đổi mạnh mẽ khi rủi ro không còn chủ yếu nằm ở hệ thống mà chuyển trực tiếp sang người dùng. Các phương thức lừa đảo, chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi, có tổ chức, đặc biệt với sự hỗ trợ của AI đã xuất hiện nhiều hình thức giả mạo rất khó nhận diện. “Chúng ta phải chuyển đổi cách tiếp cận trong bảo đảm an ninh, an toàn số, từ phòng thủ bị động sang chủ động kiến tạo một hệ thống tài chính an toàn,” ông nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Công an cho rằng hệ thống tài chính số an toàn không chỉ là hệ thống bảo đảm về công nghệ mà còn phải là môi trường trong đó người dùng được bảo vệ, được trang bị năng lực nhận diện rủi ro và được hỗ trợ kịp thời khi xảy ra sự cố. Ông cũng khẳng định niềm tin số không thể được xây dựng bởi một cơ quan đơn lẻ mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội. Trong nhiều trường hợp, con người vừa là mắt xích yếu nhất nhưng cũng đồng thời là tuyến phòng thủ đầu tiên của toàn bộ hệ thống.

AI giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tự động hóa quy trình

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho rằng, trong kỷ nguyên AI, niềm tin không chỉ là sự cảm nhận của khách hàng mà phải được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số, được xây dựng và bảo vệ bằng thể chế, bằng công nghệ, bằng quản trị rủi ro và có sự phối hợp liên ngành.

Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội rất lớn cho ngành ngân hàng. AI giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, chấm điểm tín dụng, chăm sóc khách hàng, phát hiện giao dịch bất thường, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền...

Tuy nhiên, AI cũng làm phát sinh các rủi ro mới như deepfake (công nghệ ứng dụng AI tạo ra các sản phẩm công nghệ âm thanh, hình ảnh và video làm giả đối tượng ngoài đời thực với độ chính xác rất cao), lừa đảo được cá nhân hóa, giả mạo danh tính, thiên lệch thuật toán, mô hình hộp đen, phụ thuộc bên thứ ba và nguy cơ tự động hóa các quyết định có tác động lớn đến khách hàng nếu thiếu sự kiểm soát phù hợp.

Đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống công nghệ mà còn nằm ở hành vi người dùng, dữ liệu cá nhân, luồng giao dịch, các nền tảng kết nối và khả năng tội phạm lợi dụng niềm tin của người dùng để thực hiện các hành vi lừa đảo, gian lận. Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ bảo vệ hệ thống mà phải bảo vệ cả người dùng; không chỉ phòng thủ tại từng tổ chức riêng lẻ mà phải hình thành lá chắn chung cho toàn hệ sinh thái; không chỉ xử lý sau khi rủi ro xảy ra mà phải chuyển sang trạng thái phát hiện sớm, cảnh báo sớm, ngăn chặn sớm và phối hợp phản ứng nhanh.

“Bảo vệ niềm tin số tài chính không thể là trách nhiệm riêng của từng ngân hàng, từng công ty chứng khoán, từng ví điện tử hay từng nền tảng công nghệ mà phải là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ sinh thái. Chúng ta cần nỗ lực thúc đẩy cơ chế chia sẻ cảnh báo rủi ro, phối hợp xử lý tài khoản nghi vấn, phát hiện sớm hành vi gian lận, nâng cao nhận thức người dùng, đồng thời đảm bảo chia sẻ dữ liệu và tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin mạng”, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chia sẻ.

Hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số

Cũng tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng, chúng ta đang chứng kiến một giai đoạn chuyển dịch số đầy mạnh mẽ, sự phát triển ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, đặc biệt là bước tiến của AI. Trí tuệ nhân tạo AI đang tạo nên những chuyển động tích cực, đòi hỏi việc không ngừng kiến tạo những sáng kiến đột phá nhằm vừa thực hiện hóa mục tiêu đổi mới sáng tạo, vừa đảm bảo tăng trưởng an toàn bền vững.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi phát biểu

Trong bối cảnh đó, chương trình "Niềm tin số trong lĩnh vực tài chính" là một không gian trao đổi có ý nghĩa rất thiết thực. Đây là cơ hội để các bên cùng lắng nghe, thấu hiểu, chia sẻ những kinh nghiệm, sáng kiến nhằm xây dựng môi trường tài chính số an toàn, bền vững và đáng tin cậy.

Ông Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, Nghị quyết số 57 ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đặt ra nhiều mục tiêu quan trọng đến năm 2030 như quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP, tỷ lệ giao dịch không dùng tiền mặt đạt 80% và trên 40% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý, từ năm 2025, ngân sách Nhà nước sẽ dành tối thiểu 3% tổng chi ngân sách cho lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đã sửa đổi Luật Quản lý thuế, triển khai hóa đơn điện tử trên toàn quốc, thúc đẩy cải cách thuế và xây dựng các chính sách ưu đãi cao cho lĩnh vực khoa học công nghệ. Đồng thời, các quy định liên quan đến đầu tư công và Luật Đấu thầu cũng được sửa đổi nhằm tạo điều kiện cho các dự án công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Đối với lĩnh vực tài sản mã hóa, ông Nguyễn Đức Chi cho biết. Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05 về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Đây được xem là khung pháp lý đầu tiên cho lĩnh vực này, nhằm tạo nền tảng hình thành thị trường trong nước theo nguyên tắc thận trọng, có kiểm soát, minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia.

Hiện Bộ Tài chính đã phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước chấp thuận cho 5 đơn vị chuẩn bị triển khai. Dự kiến, sớm nhất trong quý III năm nay, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam sẽ có những hoạt động chính thức đầu tiên dưới sự quản lý của Nhà nước. Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đã phê duyệt danh mục dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tích hợp toàn bộ thủ tục của Bộ với Cổng dịch vụ công quốc gia và số hóa 100% văn bản. Đồng thời, cơ quan này đang triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an toàn hệ thống ngay từ khâu thiết kế, nghiên cứu ứng dụng AI và các lớp bảo mật mới như mật mã hậu lượng tử trong quản lý, giám sát tài chính.

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Mạnh Tường - Đồng chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghệ Tài chính MoMo cho biết chỉ riêng năm ngoái, Việt Nam thiệt hại khoảng 8.000 tỷ đồng vì lừa đảo trực tuyến. Tuy nhiên, thiệt hại không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn là những tổn thương tâm lý kéo dài đối với nạn nhân và gia đình.

Ông dẫn câu chuyện một người lớn tuổi bị lừa chuyển tiền sau khi nhận tin nhắn giả mạo từ tài khoản mạng xã hội của bạn bè để cho thấy các hình thức lừa đảo hiện nay đang đánh trực tiếp vào niềm tin và cảm xúc của con người. Theo ông, nhiều nạn nhân sau khi bị lừa rơi vào trạng thái khủng hoảng tinh thần kéo dài. Đại diện MoMo cho biết khoảng 50% nạn nhân bị lừa trên nền tảng là sinh viên và người trẻ dưới 22 tuổi. “Kẻ xấu hiện nay không chỉ tấn công vào tiền bạc mà còn tấn công vào niềm tin của cả thế hệ trẻ,” ông nói.