Theo các báo cáo và ý kiến tại phiên họp, sau phiên họp thứ 4 của Ban Chỉ đạo, Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã tổ chức 6 cuộc họp và ban hành 6 văn bản chỉ đạo, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương liên quan đến xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn đường sắt; công tác giải phóng mặt bằng; huy động nguồn vốn; cũng như triển khai các dự án đường sắt đô thị, tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.
Kết luận phiên họp, Thủ tướng đánh giá Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành, địa phương đã chủ động, nỗ lực triển khai các nhiệm vụ và đạt nhiều kết quả quan trọng. Trong đó, hệ thống thể chế, chính sách từng bước được hoàn thiện với việc xây dựng, trình ban hành Luật Đường sắt (sửa đổi), Luật Xây dựng (sửa đổi) cùng các nghị định, nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ, tạo hành lang pháp lý cơ bản cho triển khai các dự án đường sắt quy mô lớn.
Đáng chú ý, chủ trương đầu tư hai dự án quan trọng là đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam và tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã được phê duyệt. Công tác tổ chức, điều hành đi vào nền nếp với việc thành lập Ban Chỉ đạo và giao 75 nhiệm vụ cụ thể; trong đó, 38/47 nhiệm vụ được giao sau phiên họp thứ tư đã hoàn thành.
Một số kết quả cụ thể đã được ghi nhận như khởi công dự án thành phần 1 tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đúng dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám; triển khai xây dựng các khu tái định cư; bố trí vốn giải phóng mặt bằng cho nhiều địa phương thuộc hai dự án đường sắt lớn.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt chủ trì phiên họp thứ năm của Ban Chỉ đạo - Ảnh: VGP
Đồng thời, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho đường sắt tốc độ cao đã được ban hành; Đề án đào tạo nguồn nhân lực quy mô lớn, dài hạn được phê duyệt và triển khai, bước đầu hình thành đội ngũ khoảng 450 nhân lực có trình độ từ kỹ sư trở lên. Công tác đối ngoại, hợp tác quốc tế cũng được thúc đẩy, đặc biệt là cơ chế phối hợp với phía Trung Quốc thông qua Ủy ban liên hợp phục vụ các dự án kết nối.
Thủ tướng yêu cầu thời gian tới là giai đoạn then chốt, quan trọng, chuyển từ công tác chuẩn bị sang triển khai thực chất trên diện rộng. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu toàn hệ thống chính trị, đặc biệt là Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành, địa phương liên quan cần thực hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm:
Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần quyết tâm phải cao, nỗ lực phải lớn, hành động phải quyết liệt, có trọng tâm trọng điểm, làm việc nào dứt việc đó; phân công "6 rõ". Mỗi công việc phải được giao cụ thể, theo dõi sát sao và đánh giá định kỳ. Bộ Xây dựng xây dựng mẫu báo cáo chuẩn để dễ tổng hợp công việc.
Hai là, thực hiện nghiêm túc "3 tập trung": Tập trung lãnh đạo, tập trung lực lượng, tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm này. Thuộc thẩm quyền của ai thì người đó phải làm; người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm.
Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương triển khai các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia
Ba là, triển khai với quyết tâm chính trị cao, tinh thần trách nhiệm lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả, bảo đảm hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra, sớm đưa các công trình vào khai thác, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân.
Bốn là, việc triển khai các dự án trên tinh thần “3 có” và “2 không”, trong đó “3 có”: Có lợi ích của Nhà nước; Có lợi ích của người dân; Có lợi ích của doanh nghiệp và “2 không”: Không tham nhũng, tiêu cực; Không để thất thoát, lãng phí tài sản, công sức, tiền bạc của nhân dân.
Năm là, đối với công tác quản lý nhà nước, đối với các Nghị định về phát triển công nghiệp đường sắt, Bộ Công thương phải sớm hoàn thành dự thảo Nghị định, trình Chính phủ trước ngày 15/1; báo cáo ngay Thủ tướng Chính phủ Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam. Giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam xây dựng dự án phát triển công nghiệp đường sắt.
Về nhiệm vụ cụ thể của các bộ, ngành, địa phương, Thủ tướng nhấn mạnh, đối với Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao trục bắc-nam, giao Bộ Xây dựng căn cứ chỉ đạo của Bộ Chính trị thì phải lựa chọn công nghệ bảo đảm trả lời câu hỏi vì sao đáp ứng được yêu cầu; trình Thường trực Chính phủ trước ngày 15/1 này để quyết định. Bộ Xây dựng chỉ định thầu nhà tư vấn, hoàn thành trước 15/1, từ đó mới triển khai tiếp các công việc. Thúc đẩy Dự án thành phần 1 của dự án này là giải phóng mặt bằng. Sau khi lựa chọn công nghệ này thì phải lựa chọn hình thức đầu tư; Bộ Xây dựng nghiên cứu và đề xuất vào phiên họp tới của Ban Chỉ đạo.
Về tiến độ, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hợp đồng tư vấn theo Luật Đấu thầu. Các tập đoàn EVN, Viettel, VNPT phải nghiên cứu hệ thống điều khiển, nếu cần thì thực hiện chuyển giao công nghệ. Đối với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, về tiến độ Dự án thành phần 2, tháng 6 này phải hoàn thành phê duyệt xong.
Về vốn, Bộ Tài chính cân đối nguồn vốn cho công trình, chuẩn bị các phương án; nếu vay vốn hợp lý thì thực hiện. Các địa phương nếu có vấn đề gì về giải phóng mặt bằng thì phải báo cáo ngay Ban Chỉ đạo. Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng Công ty đường sắt Việt Nam triển khai hiệu quả Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045. Riêng tuyến đường sắt Móng Cái-Hạ Long-Hải Phòng, Thủ tướng đã giao tỉnh Quảng Ninh thực hiện. Bộ Xây dựng phải xây dựng bộ tiêu chuẩn chung của Việt Nam về đường sắt cho cả nước.
Về các dự án đường sắt đô thị: Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chủ động triển khai các tuyến theo thẩm quyền, bảo đảm tiến độ, chất lượng; rà soát và áp dụng tiêu chuẩn công nghệ đồng bộ, hiện đại; ưu tiên tuyến đường sắt kết nối sân bay Tân Sơn Nhất với sân bay Long Thành; tuyến đường sắt đô thị số 5 Văn Cao-Hòa Lạc (Hà Nội).
Các Bộ: Quốc phòng, Tài chính, Xây dựng phối hợp hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vốn, thủ tục. Về công tác phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động phối hợp chặt chẽ; đề nghị Kiểm toán Nhà nước hỗ trợ kiểm toán tổng mức đầu tư các dự án. Bộ Quốc phòng hỗ trợ Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội thu hồi đất quốc phòng để xây dựng Depot 02 và đường dẫn vào Depot 02 của dự án thuộc địa bàn xã Hòa Lạc của tuyến Văn Cao-Hòa Lạc và giải phóng mặt bằng Tiểu đoàn D10 của tuyến Nam Thăng Long-Trần Hưng Đạo.
Giao Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà theo phân công tiếp tục sát sao chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, kịp thời tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc. Bộ Ngoại giao tiếp tục thúc đẩy hợp tác với các đối tác nước ngoài sau khi được lựa chọn tham gia các dự án đường sắt.