Từ Đền Cao An Phụ đến Động Kính Chủ: Khi lịch sử và tri thức trở thành nguồn lực phát triển

Trong dòng chảy của thời đại số, khi khái niệm “chất lượng” không còn bó hẹp trong khuôn khổ kỹ thuật mà đã trở thành một phạm trù bao trùm mọi lĩnh vực đời sống, việc tìm về cội nguồn, đối thoại với lịch sử và quan sát tự nhiên đang dần trở thành một phương thức nhận thức mới. Chuyến sinh hoạt chuyên đề của Chi bộ Cơ quan Hội Khoa học và Kỹ thuật về Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam vì thế không đơn thuần là một hoạt động ngoại khóa, mà là một hành trình giàu tính gợi mở, nơi các giá trị truyền thống được đặt trong mối liên hệ hữu cơ với yêu cầu phát triển hiện đại.

Cổng tam quan đền Cao An Phụ

Đền Cao An Phụ

Điểm đến trong hành trình của đoàn là Đền Cao An Phụ, đây không chỉ là một địa danh tâm linh, mà còn là một “trầm tích lịch sử” mang đậm dấu ấn thời Trần. Tọa lạc trên dãy núi An Phụ, nơi địa thế “tựa sơn hướng thủy”, đền thờ An Sinh Vương Trần Liễu – thân phụ của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đã mở ra một không gian vừa linh thiêng, giàu giá trị cội nguồn văn hóa.

Đền Cao An Phụ tên tự là “An Phụ Sơn Từ”, tọa lạc trên đỉnh núi An Phụ cao 246m, dài 17km, thuộc phường Phạm Sư Mạnh, thành phố Hải Phòng (trước đây là phường An Sinh, thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương). Điểm đến thuộc quần thể di tích quốc gia đặc biệt An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương, mang đậm dấu ấn văn hóa, lịch sử.

Cây cổ thụ gần 800 năm và giếng Mắt Rồng

Khuôn viên đền có nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi và giếng Ngọc, giếng Mắt Rồng. Đây là hai nguồn nước linh thiêng không bao giờ cạn, thể hiện sự trường tồn của di tích và dấu ấn đặc biệt cho địa điểm tham quan Hải Phòng. Đền Cao An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu, thân phụ của anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo và là anh ruột của vua Trần Thái Tông. Ông sinh năm 1211 (niên hiệu Kiến Gia) là người có công lớn trong buổi đầu xây dựng triều Trần.

Năm 1237, Trần Liễu được triều đình phong làm An Sinh Vương, ban đất lập thái ấp tại vùng núi An Phụ. Sau khi ông mất năm 1251 (niên hiệu Nguyên Phong), người dân đã lập miếu thờ trên núi An Phụ – chính là tiền thân của đền Cao An Phụ ngày nay. Với không gian tâm linh độc đáo và giá trị lịch sử sâu sắc, đền Cao An Phụ đã trở thành điểm đến văn hóa, du lịch hấp dẫn. Năm 1992, đền được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Đến ngày 22/12/2016, quần thể An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương đã được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt.

Đền An Phụ là công trình kiến trúc cổ mang kiểu dáng “Tiền nhất, hậu đinh” truyền thống, gồm ba gian tiền tế, ba gian trung từ và một gian hậu cung. Không gian tiền tế nổi bật với hệ thống hoành phi, câu đối ca ngợi công lao to lớn của An Sinh Vương Trần Liễu và vùng đất Kinh Môn – An Phụ cũng như tình cảm gia đình sâu nặng trong dòng họ Trần.

Gian hậu cung là nơi thờ tượng An Sinh Vương cùng hai cháu nội (con gái của Trần Hưng Đạo) là Đệ Nhất Vương Cô và Đệ Nhị Vương Cô. Khu vực hậu cung còn là nơi an táng hài cốt của Trần Liễu. Vì thế, khu vực này thường đóng cửa, chỉ mở vào ngày giỗ Ngài để người dân vào dâng hương.

Chùa Tường Vân (chùa Cao)

Chùa Tường Vân còn gọi là chùa Cao, tọa lạc trên đỉnh núi An Phụ, nằm thấp hơn đền An Phụ một chút và cùng quay về hướng Đông. Chùa được xây dựng từ thời Trần, ẩn mình giữa không gian yên tĩnh, cổ kính với những hàng cây đại thụ xanh mát trong khuôn viên. Trải qua nhiều lần trùng tu, chùa vẫn giữ được vẻ đẹp rêu phong, tĩnh mịch và dáng dấp kiến trúc xưa.

Khuôn viên trầm mặc ở chùa Tường Vân

Chùa Cao thờ Tam Giáo Đồng Nguyên gồm tượng Phật, tượng Đức Thánh Hiền và tượng Ngọc Hoàng Thượng Đế – thể hiện sự hòa hợp giữa ba tôn giáo lớn: Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo. Bên dưới chùa là giếng Ngọc, giếng Mắt Rồng trong vắt, đầy nước quanh năm.

Cách chùa khoảng 100m về phía Đông là Bàn Cờ Tiên, và xa xa phía Đông Bắc là núi Yên Tử linh thiêng. Bên trái chùa có đền Mẫu Tứ Phủ và từ chùa đi xuống chân núi là chùa Gạo, tương truyền xưa kia là kho lương của An Sinh Vương Trần Liễu.

Tượng đài Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn

Trong quần thể di tích đền Cao An Phụ, tượng đài Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn là công trình tiêu biểu mang giá trị lịch sử và tâm linh sâu sắc.

Bức tượng đài Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cao 12,7m trong tư thế hiên ngang, được ghép bởi 65 phiến đá thể hiện Trần Hưng Đạo ở độ tuổi 65, độ tuổi Ngài cùng quân dân Đại Việt 3 lần chiến thắng quân Nguyên - Mông

Tượng cao 12,7m, được ghép từ 65 phiến đá, khắc họa hình ảnh vị danh tướng oai phong với tay tỳ đốc kiếm, tay cầm cuốn thư, ánh mắt hướng về phía Đông – cửa sông Bạch Đằng, như lời nhắc nhở hậu thế về tinh thần giữ nước. Đặc biệt, người đặt viên đá đầu tiên xây dựng tượng đài vào ngày 5/10/1993 chính là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, càng làm tăng thêm ý nghĩa thiêng liêng của công trình này.

Chi bộ Cơ quan Hội Khoa học và Kỹ thuật về Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam dâng hương tưởng nhớ công đức vị anh hùng dân tộc Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn

Trong không khí trang nghiêm, các đảng viên trong Chi bộ bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với vị danh tướng kiệt xuất – người đã ba lần lãnh đạo quân dân Đại Việt chiến thắng quân Nguyên Mông, làm rạng danh lịch sử dân tộc. Hoạt động không chỉ là dịp ôn lại truyền thống hào hùng, mà còn góp phần bồi đắp tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm và niềm tự hào dân tộc trong mỗi cán bộ, đảng viên.

Bức phù điêu khổng lồ bằng gốm

Ngay dưới chân tượng đài Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn là bức phù điêu khổng lồ bằng gốm dài 45m, rộng trung bình 2,5m, được ghép từ 265 viên gạch đầy nghệ thuật. Với hình ảnh sống động và sắc nét, bức phù điêu tái hiện khái quát toàn bộ cuộc kháng chiến oanh liệt của quân dân Đại Việt chống giặc Nguyên Mông thế kỷ XIII, tạo điểm nhấn ấn tượng trong không gian linh thiêng của khu di tích.

Bên cạnh bức tượng Trần Hưng Đạo là bức phù điêu bằng đất nung dài 45m, cao trung bình 2,5m. Bức phù điêu tái hiện lịch sử 3 cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông của quân dân nhà Trần

Trong làn hương trầm bảng lảng, những câu chuyện về một thời đại oanh liệt của dân tộc như sống dậy. Đó không chỉ là ký ức về những chiến công chống ngoại xâm, mà còn là biểu tượng của tinh thần tự cường, của ý chí vượt qua nghịch cảnh để kiến tạo những giá trị lớn lao. Chính trong không gian ấy, hoạt động sinh hoạt chi bộ được tổ chức trang nghiêm, với những trao đổi thẳng thắn, sâu sắc về trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay.

Đồng chí Đặng Thị Kim Hiên - Bí thư chi bộ, Phó Chủ tịch Hội, Tổng biên tập Tạp chí Chất lượng và cuộc sống cùng các đồng chí đảng viên trong đoàn lắng nghe cán bộ Ban Quản Lý Di Tích Côn Sơn - Kiếp Bạc thuyết minh về câu chuyện lịch sử

Ở một góc nhìn rộng hơn, Đền Cao An Phụ gợi nhắc về một nguyên lý nền tảng, đó là mọi sự phát triển bền vững đều phải bắt đầu từ nền tảng giá trị. Đối với lĩnh vực tiêu chuẩn và chất lượng, điều đó càng trở nên rõ nét. Một hệ thống tiêu chuẩn không thể chỉ dựa trên các thông số kỹ thuật, mà cần được xây dựng trên nền tảng văn hóa, đạo đức và trách nhiệm xã hội. Khi mỗi cá nhân ý thức được vai trò của mình trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị cốt lõi, “chất lượng” sẽ không còn là khẩu hiệu, mà trở thành một chuẩn mực sống.

Động Kính Chủ

Rời không gian linh thiêng của đền thờ, đoàn công tác tiếp tục hành trình đến Động Kính Chủ – danh thắng được mệnh danh là “Nam thiên đệ lục động”. Nếu Đền Cao An Phụ lắng đọng chiều sâu của lịch sử và truyền thống, thì Động Kính Chủ lại mở ra một không gian khác – nơi kết tinh của tri thức, nghệ thuật và khát vọng sáng tạo.

Động Kính chủ với vẻ trầm mặc, nét cổ dấu ấn thời gian

Cảnh quan kỳ vĩ và không gian tâm linh linh thiêng

Tại đây, mỗi vách đá, mỗi dòng chữ khắc cổ như kể lại câu chuyện về một thời kỳ rực rỡ của văn hiến, nơi các bậc danh sĩ, tao nhân mặc khách từng lưu dấu, gửi gắm tư tưởng và tâm hồn. Sự giao thoa giữa thiên nhiên kỳ vĩ và giá trị văn hóa đặc sắc đã tạo nên một không gian vừa huyền bí, vừa giàu tính học thuật, góp phần làm phong phú thêm chiều sâu của hành trình khám phá di sản.

Không gian trong lòng động với những khối thạch nhũ kỳ ảo không chỉ gây ấn tượng về mặt thị giác, mà còn khơi gợi cảm nhận về dòng chảy thời gian. Đặc biệt, hệ thống bia ma nhai với những dòng khắc trên vách đá của các danh nhân qua nhiều thế kỷ đã biến nơi đây thành một “bảo tàng tri thức” độc đáo. Từng nét chữ, từng bài thơ, từng dòng ghi chép không chỉ phản ánh tâm tư của người xưa, mà còn là minh chứng cho khát vọng lưu giữ, truyền thừa và lan tỏa giá trị.

Hệ thống 47 bia ma nhai động Kính Chủ được công nhận Bảo vật quốc gia

Trong bối cảnh hiện đại, khi dữ liệu có thể bị xóa bỏ chỉ bằng một cú nhấp chuột, những “dấu khắc” bền bỉ trên đá lại mang một ý nghĩa đặc biệt. Đó là lời nhắc về giá trị của sự chuẩn mực, của tính ổn định và độ tin cậy, những yếu tố cốt lõi trong lĩnh vực tiêu chuẩn và chất lượng. Một tiêu chuẩn chỉ thực sự có giá trị khi nó đủ bền vững để vượt qua những biến động nhất thời, đủ tin cậy để trở thành điểm tựa cho các hoạt động sản xuất và quản lý.

Động nằm ở dãy núi đá vôi Dương Nham, thuộc quần thể di tích An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương

Thông tin với PV Chất lượng và Cuộc sống, ông Nguyễn Văn Học – đại diện Ban Quản lý Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, nhấn mạnh, công tác bảo tồn và phát huy giá trị tại Đền Cao An Phụ và Động Kính Chủ không đơn thuần là gìn giữ những di sản vật thể, mà còn là hành trình đánh thức và lan tỏa những giá trị tinh thần cốt lõi của dân tộc. Đó là đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, hun đúc lòng tự hào, ý chí và bản lĩnh Việt Nam qua từng thế hệ.

Trong tầm nhìn dài hạn, Ban Quản lý xác định việc trùng tu, tôn tạo di tích phải đi đôi với chiến lược phát triển bền vững, trong đó hạ tầng được đầu tư đồng bộ, hiện đại nhưng vẫn hài hòa với không gian văn hóa truyền thống. Đặc biệt, việc đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số sẽ trở thành “cánh tay nối dài” giúp di tích tiếp cận gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ, qua đó mở rộng sức lan tỏa của các giá trị lịch sử – văn hóa ra ngoài không gian địa lý.

Không chỉ dừng lại ở vai trò là điểm đến tâm linh của địa phương, Đền Cao An Phụ và Động Kính Chủ được kỳ vọng sẽ từng bước vươn mình trở thành trung tâm văn hóa – tín ngưỡng mang tầm vóc quốc gia, nơi hội tụ, gìn giữ và lan tỏa những tinh hoa của truyền thống dân tộc trong dòng chảy phát triển đương đại.

Đảo Cò Thanh Miện – Gợi mở tư duy tiêu chuẩn cho phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên

Nếu điểm đến Đền Cao An Phụ, Động Kính Chủ gợi mở về lịch sử và tri thức, thì Đảo Cò lại là một “bài học sống” về sinh thái và phát triển bền vững. Đảo Cò Chi Lăng Nam là địa điểm du lịch Hải Phòng nổi tiếng. Đảo có diện tích lên tới 69,2ha với hệ sinh thái đa dạng, cảnh quan nguyên sơ. Đây là nơi cư trú của hàng chục nghìn loài cò, vạc và chim muông, tạo nên một môi trường sinh thái lý tưởng và thu hút đông đảo du khách đam mê khám phá thiên nhiên.

Đảo cò Chi Lăng Nam là điểm đến hấp dẫn dành cho những ai yêu thiên nhiên và khám phá cảnh quan độc đáo

Nằm giữa lòng hồ An Dương, Đảo Cò là nơi cư trú của hàng vạn con cò, vạc và nhiều loài chim quý. Sự hiện diện của một quần thể sinh học phong phú trong một không gian không quá rộng lớn cho thấy khả năng thích ứng và cân bằng đáng kinh ngạc của tự nhiên. Những cánh cò chao liệng trên nền trời, những đàn chim trở về tổ khi hoàng hôn buông xuống, tất cả tạo nên một bức tranh vừa sống động, vừa thanh bình.

Đảo là “mái nhà chung” của trên 18.000 con cò và hơn 8.000 con vạc

Nhưng đằng sau vẻ đẹp ấy là một thông điệp sâu sắc, đó là phát triển không thể đánh đổi bằng sự suy thoái của môi trường. Đảo Cò tồn tại và phát triển nhờ những cách tiếp cận thận trọng, tôn trọng quy luật tự nhiên. Đây chính là tinh thần cốt lõi của phát triển bền vững, một khái niệm ngày càng trở nên cấp thiết trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên.

Đối với ngành tiêu chuẩn và chất lượng, câu chuyện của Đảo Cò đặt ra những yêu cầu mới. Các bộ tiêu chuẩn không chỉ cần đảm bảo hiệu quả kinh tế, mà còn phải tích hợp các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị. Việc xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn “xanh”, tiêu chuẩn bền vững không còn là lựa chọn, mà đã trở thành xu thế tất yếu.

Xuyên suốt hành trình, một điểm chung dễ nhận thấy là sự giao thoa giữa các giá trị lịch sử – văn hóa – tri thức – thiên nhiên. Mỗi yếu tố không tồn tại độc lập, mà liên kết chặt chẽ với nhau, tạo thành một hệ sinh thái giá trị toàn diện. Đây cũng chính là cách tiếp cận mà lĩnh vực tiêu chuẩn và chất lượng đang hướng tới từ cách tiếp cận đơn ngành sang liên ngành, từ tư duy cục bộ sang tư duy hệ thống.

Chuyến sinh hoạt chuyên đề lần này cũng cho thấy một sự đổi mới đáng chú ý trong phương thức hoạt động của chi bộ. Việc đưa nội dung sinh hoạt ra khỏi không gian phòng họp truyền thống, gắn với các địa chỉ cụ thể, đã giúp tăng tính trực quan, sinh động và hiệu quả. Những vấn đề tưởng chừng khô khan như tiêu chuẩn, quy chuẩn, chất lượng… khi được đặt trong bối cảnh thực tiễn lại trở nên gần gũi và dễ tiếp nhận hơn.

Quan trọng hơn, hành trình đã tạo ra một không gian để mỗi cán bộ, đảng viên tự nhìn lại mình, không chỉ trong vai trò chuyên môn, mà còn trong tư cách công dân. Trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, nơi các chuẩn mực liên tục được thiết lập và điều chỉnh, việc giữ vững bản lĩnh, đạo đức và trách nhiệm cá nhân trở thành yếu tố quyết định.

Từ góc độ quản trị, có thể thấy rõ một thông điệp xuyên suốt, chất lượng không phải là đích đến, mà là một quá trình. Đó là quá trình liên tục cải tiến, liên tục học hỏi và thích ứng. Và để quá trình ấy diễn ra hiệu quả, cần có sự kết hợp hài hòa giữa tri thức khoa học và giá trị văn hóa, giữa công nghệ hiện đại và kinh nghiệm truyền thống.

Đoàn công tác chụp hình lưu niệm

Chuyến đi khép lại, nhưng những dư âm vẫn tiếp tục lan tỏa. Những hình ảnh về Đền Cao An Phụ, Động Kính Chủ, Đảo Cò Thanh Miện không chỉ dừng lại ở ký ức, mà trở thành những “biểu tượng nhận thức”, gợi mở những suy nghĩ mới về công việc và cuộc sống.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hội nhập quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, vai trò của tiêu chuẩn và chất lượng ngày càng trở nên quan trọng. Nhưng để xây dựng một nền tảng chất lượng vững chắc, không thể chỉ dựa vào công nghệ hay quy trình, mà cần có một nền tảng sâu xa hơn, đó là văn hóa chất lượng. Văn hóa ấy được hình thành từ những điều tưởng chừng giản dị như sự tôn trọng quá khứ, sự trân trọng tri thức, sự hài hòa với thiên nhiên và sự tận tâm trong công việc. Hành trình về miền di sản vì thế không chỉ là một chuyến đi, mà là một cách thức để nuôi dưỡng và củng cố nền tảng văn hóa đó.

Tháng Tư – tháng của ký ức và khát vọng đã mang đến một hành trình đáng nhớ. Và từ hành trình ấy, một thông điệp được khẳng định, muốn đi xa, phải đi từ gốc rễ; muốn nâng cao chất lượng, phải bắt đầu từ nhận thức; muốn phát triển bền vững, phải biết kết nối hài hòa giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Đó không chỉ là bài học của một chuyến đi, mà là định hướng cho cả một chặng đường dài phía trước.