Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ, sáng 25/3, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức hội thảo tổng thể lấy ý kiến chuyên gia. Đây là bước tiếp nối sau chuỗi 7 hội thảo chuyên đề thuộc chương trình “Định hướng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và nâng cao tiềm lực khoa học và công nghệ TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2026–2030”, nhằm định hình nền tảng phát triển của thành phố trong kỷ nguyên số.
Các đại biểu tham dự hội thảo (ẢNH QUANG HUY)
Hội thảo không chỉ là diễn đàn học thuật mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để chuyển hóa các định hướng thành chương trình hành động cụ thể, góp phần đưa TP. Hồ Chí Minh phát triển theo hướng đô thị thông minh, bền vững.
Phát biểu khai mạc, ông Lê Thanh Minh, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh vai trò của việc tham vấn ý kiến cộng đồng chuyên gia trong quá trình hoàn thiện dự thảo chương trình khung giai đoạn 2026–2030. Theo ông, sau khi tiếp thu các góp ý chuyên sâu, Sở sẽ trình Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành các chương trình mục tiêu, định hướng nghiên cứu cụ thể, từ đó thúc đẩy đưa các đề tài khoa học vào thực tiễn.
Ông Lê Thanh Minh, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh (ẢNH QUANG HUY)
Báo cáo tổng kết từ 7 hội thảo chuyên đề trước đó, bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển khoa học công nghệ (Sở KH&CN TP. Hồ Chí Minh), cho biết trong giai đoạn 2021–2025, thành phố đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Cụ thể, hơn 1.000 bài báo khoa học đã được công bố, trong đó 40% là công bố quốc tế. Tiềm lực khoa học tiếp tục được củng cố với hơn 500 học viên sau đại học, trong đó tiến sĩ chiếm khoảng một phần ba. Đồng thời, hơn 200 bằng độc quyền sáng chế và giải pháp hữu ích đã được cấp, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, bà Sương cũng chỉ ra một số hạn chế cần khắc phục như tỷ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn thấp, chỉ khoảng 5%, và mô hình liên kết giữa nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ. Đây được xem là cơ sở để thành phố điều chỉnh định hướng, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ trọng tâm, lấy hiệu quả ứng dụng làm tiêu chí đánh giá.
Ở góc độ học thuật, PGS.TS Phạm Trần Vũ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách Khoa (ĐHQG-HCM), đặt vấn đề về cách thức vận hành một siêu đô thị trong bối cảnh phức hợp và biến động liên tục. Theo ông, lời giải nằm ở tư duy “hệ thống của các hệ thống” (System of Systems), trong đó mọi thành phần đô thị, từ hạ tầng kỹ thuật đến dịch vụ công, đều được kết nối và vận hành dựa trên dữ liệu.
Ông nhấn mạnh, yếu tố then chốt của đô thị thông minh không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở khả năng tích hợp dữ liệu đầy đủ, chính xác và kịp thời từ nhiều nguồn khác nhau. Việc xử lý nhiễu thông tin và bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu quy mô lớn sẽ là thách thức quan trọng đối với công tác quản trị đô thị. Trên cơ sở đó, ông đề xuất phương châm phát triển: “Bắt đầu từ bài toán cụ thể – triển khai nhanh, quy mô nhỏ – mở rộng bền vững”, đồng thời kiến nghị thành phố ưu tiên xây dựng kiến trúc dữ liệu nền tảng, hình thành hệ sinh thái kết hợp giữa con người và trí tuệ nhân tạo.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, PGS.TS Nguyễn Tất Toàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh, đề xuất định hướng phát triển hệ sinh thái sản xuất sinh học – công nghiệp tích hợp. Theo đó, các phụ phẩm nông nghiệp sẽ được tái sử dụng như nguồn tài nguyên có giá trị. Giai đoạn 2026–2030, trọng tâm là phát triển nông nghiệp chính xác ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thực phẩm mới và thị trường tín chỉ carbon.
PGS.TS Nguyễn Tất Toàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TPHCM trình bày tham luận tại hội thảo (ẢNH QUANG HUY)
Để gắn kết nghiên cứu với thực tiễn, nhà trường đã triển khai mô hình “Siêu thị xanh” quy mô 1.000 m² nhằm phục vụ trưng bày, thực hành và xây dựng hệ sinh thái thử nghiệm, giúp đánh giá công nghệ trước khi thương mại hóa. Bên cạnh đó, các giải pháp như chuyển hóa phụ phẩm cây xanh thành tín chỉ carbon, phát triển bệnh viện thú y chuyên sâu và thực phẩm in 3D cũng được kỳ vọng góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao chất lượng sống đô thị.
Hội thảo tổng thể khép lại với sự thống nhất cao về lộ trình phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026–2030. Các ý kiến đóng góp đã giúp hoàn thiện khung chương trình với 7 nhóm nhiệm vụ trọng điểm, trải rộng từ phát triển đô thị thông minh, y tế đến khoa học lý luận chính trị.
Với quyết tâm cao và sự đồng hành của đội ngũ trí thức, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội tạo ra bước chuyển mạnh mẽ. Khoa học và công nghệ được kỳ vọng sẽ trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị và củng cố niềm tin xã hội trong giai đoạn phát triển mới.