Chiều 23/4, tại Hà Nội, Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức Diễn đàn “Tận dụng nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng xanh 2026”, với sự tham gia của các chuyên gia kinh tế, nhà quản lý, nhà khoa học và đại diện cộng đồng doanh nghiệp. Diễn đàn nhằm làm rõ các điểm nghẽn về vốn, thể chế và năng lực thực thi, đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp trở thành trung tâm của quá trình chuyển đổi xanh.
Phát biểu khai mạc, Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế, việc nhận diện đúng các “điểm nghẽn” về thể chế, chính sách và tổ chức thực thi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Bà Phạm Thị Thanh Huyền, Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân phát biểu khai mạc diễn đàn
Bà Phạm Thị Thanh Huyền cho biết, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển là một trong những đột phá chiến lược nhằm khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực. Cùng với đó, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và thi hành pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, ổn định và dự báo được của chính sách. Đây là những nền tảng quan trọng để tổ chức Diễn đàn, hướng tới các khuyến nghị chính sách có tính thực tiễn cao.
Theo định hướng thảo luận, Diễn đàn tập trung vào ba nhóm vấn đề lớn. Thứ nhất là nhận diện bối cảnh và yêu cầu phát triển mới trong kỷ nguyên kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức, từ đó làm rõ những thách thức đặt ra đối với hệ thống chính sách hiện hành. Thứ hai là đánh giá thực trạng một cách thẳng thắn, không chỉ nhìn vào kết quả đạt được mà đi sâu phân tích những hạn chế, bất cập, đặc biệt là các “điểm nghẽn” về thể chế, cơ chế phối hợp và phân bổ nguồn lực. Thứ ba là đề xuất các giải pháp đột phá, bảo đảm chính sách vừa ổn định vừa linh hoạt, gắn kết chặt chẽ giữa thể chế - nguồn lực - tổ chức thực thi, trong đó con người và công nghệ được xác định là hai trụ cột then chốt.
Tại Diễn đàn, PGS.TS Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, đặt vấn đề về tính cấp thiết của việc thúc đẩy tăng trưởng xanh trong giai đoạn hiện nay. Theo ông, mô hình tăng trưởng truyền thống đang bộc lộ nhiều giới hạn khi phụ thuộc lớn vào khai thác tài nguyên, năng lượng hóa thạch và lao động giá rẻ, trong khi bối cảnh quốc tế đang thay đổi nhanh chóng với các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe.
PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Phó chủ tịch Hội khoa học kinh tế Việt Nam chia sẻ tại Diễn đàn.
Ông cho rằng, tăng trưởng xanh thực chất là quá trình tái cấu trúc cách thức tạo ra giá trị của nền kinh tế, chuyển từ mô hình dựa vào tài nguyên sang mô hình dựa trên hiệu quả, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần phát triển đồng bộ bốn kênh tăng trưởng xanh gồm: đầu tư năng lượng và hạ tầng, nâng cấp công nghiệp, mở rộng tài chính xanh và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế. Các kênh này đều phải đặt trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng.
PGS.TS Bùi Quang Tuấn nhấn mạnh, để tăng trưởng xanh đi vào thực chất, cần hình thành một hệ sinh thái đồng bộ với sự tham gia của nhiều chủ thể. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, xây dựng khuôn khổ chính sách thúc đẩy xanh hóa nền kinh tế và tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh, công nghệ mới. Thị trường đóng vai trò phân bổ nguồn lực hiệu quả thông qua các công cụ như định giá carbon. Doanh nghiệp được xác định là trung tâm của quá trình chuyển đổi, cần chủ động đổi mới trong các lĩnh vực then chốt như năng lượng, công nghiệp, logistics và nông nghiệp. Người dân và cộng đồng, thông qua thay đổi hành vi tiêu dùng và lối sống xanh, sẽ tạo thêm động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi này.
Trong khi đó, Ông Nguyễn Trung Thắng, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi xanh.
Các hoạt động bảo vệ môi trường được hỗ trợ về đất đai, hạ tầng, vốn và thuế. Các tổ chức tín dụng được khuyến khích ưu tiên tài trợ cho dự án xanh với điều kiện ưu đãi; đồng thời doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn từ Chính phủ và các đối tác quốc tế.
Phó Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Trung Thắng chia sẻ tại diễn đàn
Đáng chú ý, Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn ESG, tạo thêm động lực cho khu vực tư nhân tham gia chuyển đổi.
Trong mua sắm công, các sản phẩm đạt Nhãn sinh thái Việt Nam được ưu tiên sử dụng trong các dự án có vốn ngân sách, góp phần mở rộng thị trường cho sản phẩm thân thiện môi trường.
Tuy nhiên, theo ông Thắng, quá trình triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc. Hệ thống văn bản hướng dẫn chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ giữa các lĩnh vực như tín dụng xanh, trái phiếu xanh và mua sắm công xanh. Thủ tục hành chính và điều kiện tiếp cận nguồn vốn còn phức tạp.
Cùng với đó, cơ sở dữ liệu về dự án xanh còn thiếu, năng lực giám sát hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ “giả xanh”. Nguồn lực tài chính chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về nhân lực, vốn và năng lực quản trị.
Để khắc phục, ông Thắng đề xuất cần sớm hoàn thiện các văn bản hướng dẫn, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch về các dự án xanh. Bên cạnh đó, cần tăng cường hợp tác quốc tế để huy động nguồn lực tài chính và nâng cao năng lực cho các bên liên quan.
Ở góc độ công nghệ, ông Lê Nguyễn Trường Giang, Viện trưởng Viện Chiến lược Chuyển đổi số, cho rằng chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là sự thay đổi căn bản về tư duy phát triển, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực cốt lõi của nền kinh tế hiện đại.
Ông Lê Nguyễn Trường Giang, Viện trưởng Viện Chiến lược Chuyển đổi số chia sẻ tại diễn đàn
Theo ông, chuyển đổi số giúp doanh nghiệp “nhìn thấy” toàn bộ hệ thống năng lượng thông qua dữ liệu, từ đó phân tích, đo lường và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng trong toàn bộ chuỗi hoạt động. Vấn đề không chỉ dừng lại ở tiết kiệm năng lượng, mà quan trọng hơn là tối ưu hóa cách sử dụng dựa trên dữ liệu để nâng cao hiệu quả vận hành và đầu tư.
Ông cũng nhấn mạnh, chuyển đổi số đang thay đổi sâu sắc phương thức quản trị doanh nghiệp, từ quản trị công việc sang quản trị dòng thông tin, từ đánh giá rời rạc sang đánh giá tổng thể, và từ lợi thế cạnh tranh tĩnh sang lợi thế cạnh tranh động dựa trên đổi mới sáng tạo liên tục. Khi dữ liệu trở thành nền tảng ra quyết định, doanh nghiệp có thể nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững.
Các diễn giả chỉa sẻ tại diễn đàn
Diễn đàn “Tận dụng nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng xanh 2026” không chỉ góp phần làm rõ các điểm nghẽn hiện hữu, mà còn mở ra nhiều gợi ý chính sách và giải pháp thực tiễn nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh. Qua đó, khẳng định vai trò trung tâm của doanh nghiệp, cùng với thể chế và công nghệ, trong việc kiến tạo mô hình tăng trưởng mới, hiệu quả và bền vững hơn cho nền kinh tế Việt Nam.