Mới đây, “Diễn đàn Phát triển hạ tầng năng lượng thông minh” được diễn ra tại Hà Nội, các chuyên gia các chuyên gia trong nước và quốc tế nhận định nhu cầu điện toàn cầu đang tăng nhanh do quá trình điện khí hóa nền kinh tế, sự phát triển của xe điện, trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu. Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy phát triển năng lượng.
Quang cảnh diễn đàn
Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, thế giới đang chuyển từ cách tiếp cận tập trung mở rộng công suất phát điện sang xây dựng hệ thống năng lượng có khả năng điều phối linh hoạt giữa phát điện, truyền tải, lưu trữ và tiêu thụ.
Chuyển đổi năng lượng đang bước sang giai đoạn mới khi trọng tâm không còn chỉ là phát triển nguồn điện sạch mà là xây dựng hệ thống năng lượng thông minh, linh hoạt và có khả năng chống chịu cao. Đây được xem là điều kiện quan trọng để Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế số.
Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, dù đầu tư toàn cầu cho chuyển dịch năng lượng tiếp tục tăng mạnh và đã vượt xa dòng vốn dành cho nhiên liệu hóa thạch, tiến trình này vẫn đối mặt nhiều thách thức như thiếu hạ tầng lưới điện, phân mảnh chuỗi cung ứng và áp lực bảo đảm điện nền.
“Không thể phát triển năng lượng tái tạo bền vững nếu thiếu hệ thống lưu trữ, truyền tải và lưới điện thông minh. Nếu không giải quyết được bài toán điều phối, tình trạng nơi thừa điện, nơi thiếu điện sẽ tiếp tục gây lãng phí nguồn lực” - ông Thọ nhấn mạnh.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, Đại sứ Ireland tại Việt Nam Deirdre Ní Fhallúin cho biết, thành công của Ireland không chỉ đến từ việc gia tăng tỷ trọng điện tái tạo mà còn ở khả năng tích hợp và vận hành đồng bộ hệ thống điện.
Bà Deirdre Ní Fhallúin, Đại sứ Ireland tại Việt Nam
Hiện Ireland đã triển khai khoảng 2,2 triệu công tơ điện thông minh, phủ hơn 80% hộ gia đình. Hệ thống này cho phép theo dõi nhu cầu sử dụng điện theo thời gian thực, áp dụng giá điện linh hoạt và giảm áp lực phụ tải giờ cao điểm.
Theo Đại sứ Ireland, chuyển đổi năng lượng cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái, trong đó công nghệ số, lưu trữ năng lượng, vận hành thông minh và sự tham gia của người tiêu dùng giữ vai trò không kém việc phát triển nguồn điện.
Đối với Việt Nam, các chuyên gia đánh giá định hướng tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh cùng các cơ chế mới như mua bán điện trực tiếp (DPPA), điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu hay Luật Điện lực 2024 đang mở ra dư địa lớn cho quá trình chuyển đổi./.