Đổi mới tiêu chí: Từ thành tích hành chính sang tác động xã hội thực chất
Đại biểu Nguyễn Thị Kim Anh bày tỏ sự đồng tình cao với sự cần thiết phải sửa đổi luật nhằm khắc phục những bất cập hiện nay, đồng thời đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của ban soạn thảo. Tuy nhiên, đại biểu đặc biệt nhấn mạnh: các tiêu chí khen thưởng hiện hành chưa thực sự phù hợp với đặc thù của lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đại biểu Nguyễn Thị Kim Anh góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng
Theo đó, đây là những lĩnh vực có tính rủi ro cao, chu kỳ dài và sản phẩm tạo ra không phải lúc nào cũng có thể định lượng ngay bằng các kết quả hành chính ngắn hạn. Do đó, đại biểu đề nghị luật hóa các tiêu chí đánh giá dựa trên: giá trị ứng dụng, tác động xã hội, khả năng thương mại hóa và đóng góp thực tế vào năng suất, chất lượng tăng trưởng. Điều này giúp tránh tình trạng khen thưởng chỉ dựa trên hồ sơ đẹp hay thành tích mang tính hình thức, từ đó thực sự tôn vinh những người dám dấn thân vào những lĩnh vực mới mẻ và đầy thách thức.
Các ĐBQH tham dự phiên thảo luận
Bên cạnh đó, đại biểu Kim Anh cũng nêu vấn đề mở rộng và nâng cao hiệu quả khen thưởng đối với khu vực ngoài nhà nước, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đại biểu chỉ rõ một thực tế đáng suy ngẫm: dù khu vực tư nhân đóng góp rất lớn vào sự phát triển kinh tế, nhưng tỷ lệ khen thưởng dành cho đối tượng này hiện còn rất khiêm tốn.
Đại biểu phân tích: các doanh nghiệp công nghệ, startup thường không hoạt động theo mô hình phong trào hay hệ thống quản lý trực tiếp, dẫn đến việc họ khó tiếp cận với các tiêu chí khen thưởng truyền thống và dễ bị "bỏ sót". Để khắc phục tình trạng này, cần thiết kế các danh hiệu và hình thức khen thưởng riêng biệt như: "Doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tiêu biểu", "Sản phẩm chuyển đổi số xuất sắc" hay "Nhà sáng tạo công nghệ có ảnh hưởng xã hội". Việc này không chỉ là bổ sung đối tượng mà còn nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân và khoa học công nghệ, tạo động lực mạnh mẽ để mọi thành phần xã hội cùng phấn đấu.
Chuyển đổi từ "chờ hồ sơ" sang "chủ động tìm kiếm" điển hình
Để công tác thi đua, khen thưởng thực sự công bằng và kịp thời, đại biểu Kim Anh đề xuất một cuộc cách mạng về phương thức thực hiện: chuyển từ cơ chế khen thưởng theo quá trình, theo năm công tác sang khen thưởng theo vụ việc, theo sản phẩm cụ thể và tác động đo đếm được.
Đại biểu Nguyễn Thị Kim Anh cho rằng cần ứng dụng công nghệ để minh bạch hóa quy trình thi đua khen thưởng
Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ để minh bạch hóa quy trình: xây dựng nền tảng số về thi đua khen thưởng, cho phép doanh nghiệp, hiệp hội và người dân có thể đề cử trực tuyến, kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp và khoa học công nghệ. Thay vì thụ động chờ báo cáo từ dưới lên, các bộ, ngành và địa phương cần chủ động phát hiện các điển hình tiên tiến thông qua dữ liệu số. Cách tiếp cận này giúp loại bỏ "tâm lý e ngại" khu vực tư nhân và khắc phục tình trạng cào bằng, ưu tiên theo chức vụ vốn còn tồn tại trong hệ thống hành chính.